باشقى بەترادىيو ۇعۇۇىشكەرلەرسۉرۅتتۅر
ىر-كۉۉلۅرسۉرۅتتۅركىلىپتەررادىيو بەرۉۉلۅرۉن تانداپ ۇعۇۇ
جاڭىلىقتار
شئنجاڭ ۇيعۇر اپتونوم رايونۇنۇن ۇلۇتتار ىنتىماعىن جىلىشتاتۇۇ قىزماتى ەرەجەسى
   2016-02-29 18:47:33     xjbs   

 

(2015- جىلى ۉچتۉن ايىنىن جە 12- ايدىن 29- كۉنۉ شئنجاڭ ۇيعۇر اپتونوم رايوندۇق 12- كەزەكتۉۉ ەل قۇرۇلتايى تۇراقتۇۇ كومىتەتىنىن 20- جىينالىشىندا قابىلداندى)

 1- باپ: جالپى پئرىنسىپ

 1- تاروو: ۇلۇتتار ىنتىماعى ىشتەرىن جالپى بەتكەي جىلىشتاتىپ، تەپەتەڭ ۅز ارا جاردامداشقان سوتسىيالىستىك ۇلۇتتار بايلانىشتىن بەكەمدەپ جانا ۅنۉكتۉرۉپ، ار ۇلۇت ەلىنىن ورتوق كۅرۉش قىلىپ، ورتوق گۉلدۅنۉپ ۅنۉكتۉرۉپ، قووم وموقتۇۇلۇعۇ مەنەن ۇزاققا بەيپىل باشقارۇۇنۇ ئش جۉزۉنۅ اشىرۇۇ ۉچۉن، «جۇڭحۇا ەل رەسپۇبلىكاسىنىن نەگىزگى زاكونۇ»، «جۇڭحۇا ەل رەسپۇبلىكاسىنىن ۇلۇتتۇق اپتونومئيا زاكونۇ» جانا بايلانىشتۇۇ زاكون، بەلگىلەمەلەرگە نەگىز، شئنجاڭدىن ئش جۉزۉندۉۉلۉگۉنۅ بىرىكتىرىپ بۇل ەرەجە بەكىتىلدى. 2- تاروو: اپتونوم رايوندۇن اكىمچىلىك رايونۇ ىچىندەگى ۇلۇتتار ىنتىماعىن جىلىشتاتۇۇ ىشتەرىنىن ار قايسى قىزماتتارىنا بۇل ەرەجەنى قولدونۇۇعا ىلايىق كەلەت.

 3- تاروو: شئنجاڭ ەزەلتەن ماملەكەتىبىزدىن ايرىلعىس بئر بۅلۉگۉ. ماملەكەتتىن بىرىمدىگى، ۇلۇتتار ىنتىماعى، قووم وموقتۇۇلۇعۇن قورعوپ، ۇلۇتتۇق بۅلچۅكتۅۅچۉ كۉچتۅرگۅ، دئننىي وپسۇز كۉچتۅرگۅ، زومبۇ تەرورچۇ كۉچتۅرگۅ قارشى تۇرۇۇ جارانداردىن نەگىزگى مىلدەتى.

 4- تاروو: ۇلۇتتار ىنتىماعىن جىلىشتاتۇۇ ىشتەرى جۇڭگوچو سوتسىيالىزىم ۇلۇۇ ىشتەرىنىن زارىل قۇرامداش بۅلۉگۉ، قووم وموقتۇۇلۇعۇ مەنەن ۇزاققا بەيپىل باشقارۇۇنۇن نەگىزى، قووم، ەكونومىكانى ۅنۉكتۉرۉۉنۉن نەگىزى، ەكونومىكا، ساياسئي، مادانئيات، قووم، ەكولوگىيالىق مادانىيلىك قۇرۇلۇشۇن جىلىشتاتۇۇنۇن زارىل كەپەلەتى.

 5- تاروو: ۇلۇتتار ىنتىماعىن جىلىشتاتۇۇ ىشتەرىندە، جۇڭگو كوممۇنىستىك پارتئياسىنىن جەتەكچىلىگى، جۇڭگوچو سوتسىيالىزىم جولۇندا، ماملەكەتتىن بىرىمدىگىن، ار ۇلۇت ەلىنىن بىردەي بارابارلىعىن قورعوودو بەكەم تۇرۇپ، ۇلۇتتۇق اپتونومئيا تۉزۉمۉندۅ بەكەم تۇرۇپ جانا كەمەلدەندىرىپ، زاكون ارقىلۇۇ شئنجاڭدى باشقارۇۇ، ىنتىماقتاشىپ شئنجاڭدى وموقتۇۇ قىلۇۇ، ۇزۇنعا چەيىن شئنجاڭدى قۇرۇۇدا بەكەم تۇرۇۇ كەرەك.

 6- تاروو: ۇلۇتتار ىنتىماعى ار ۇلۇت ەلىنىن جان تامىرى، حانزۇلار از ساندۇۇ ۇلۇتتاردان ايرىلا الباستىق، از ساندۇۇ ۇلۇتتار حانزۇلاردان ايرىلا الباستىق، ار قايسى از ساندۇۇ ۇلۇتتار ۅز ارا ايرىلا الباستىق ئدىياسى مەنەن ماملەكەت تاانىمى، جاراندىق تاانىمى، جۇڭحۇا ۇلۇتتارىنىن ورتوق تۇلقۇلۇق تاانىمىن بەكەم تۇرعۇزۇپ، ۇلۇۇ اتا مەكەندى، جۇڭحۇا ۇلۇتتارىن، جۇڭحۇا مادانئياتىن، جۇڭگو كوممۇنىستىك پارتئياسىن، جۇڭگوچو سوتسئيالىزىمدى مويۇندوونۇ كۉچۅتۉۉسۉ كەرەك.

 7- تاروو: بۉتكۉل قووم ار ۇلۇت ەلىنىن ايرىماچىلىعىن ۇرماتتوو، كۅپ تۉردۉۉلۉگۅن كەڭ پەيىل مامىلە جاسوو، ۅز ارا ىشەنۉۉ، ۅز ارا ۉزۉرلۅنۉۉسۉن جاقتاپ، ار ۇلۇت جۇرتچۇلۇعۇ ورتوق جاشاپ، ورتوق وقۇپ، ورتوق ىشتەپ، ورتوق كۅڭۉل اچقان قوومدۇق چۅيرۅنۉ جاراتىپ، قارىم- قاتتوو قىلىپ الماشتىرۇۇنۇ كۉچۅتۉپ، ۇلۇتتار ىنتىماعى ىشتەرىن جىلىشتاتىپ، ىنتىماق ىراشكەردۉۉ، گۉلدۅنۉپ بايىعان، مادانئياتۇۇ ىلگەرىلەگەن، جايباراقات جاشاعان سوتسىيالىستىك شئنجاڭ قۇرۇپ چىعۇۇ ۉچۉن سالىم قوشۇۇ كەرەك.

 8- تاروو: ۇلۇتتار ىنتىماعىن جىلىشتاتۇۇ قىزماتىندا پارتكوم بئر كەلكى جەتەكچىلىك قىلعان، ۅكۉمۅت جالپى بەتكەي جووپتۇۇ بولعون، ۇلۇت ىشتەرى تارماقتارى جەتەكتەپ شايكەشتىرگەن، ار قايسى تارماق شايكەشىپ جولعو قويعون، قوومدوعۇ ار سالاا كەڭىرى قاتىشقان قىزمات قىرداالىن جاراتۇۇ كەرەك.

 2- باپ قىزمات مىلدەت جووپتۇۇلۇعۇ

 9- تاروو: وودان داراجالۇۇدان جوعورۇ ەل ۅكۉمۅت ۇلۇتتار ىنتىماعىن جىلىشتاتۇۇ قىزمات جووپتۇۇلۇعۇن قۇلاچ جايدىرۇۇسۇ كەرەك: 1) پارتئيانىن ۇلۇتتۇق ساياساتى مەنەن ماملەكەت، اپتونوم رايوندۇن بايلانىشتۇۇ زاكون- بەلگىلەمەلەرىن تااماي جۉزۅلۅشتۉرۉۉسۉ كەرەك؛ 2) ۇلۇتتار ىنتىماعىن جىلىشتاتۇۇ ىشتەرىنىن ۅنۉگۉۉ پئلانىن ىزىلدەپ جانا بەكىتىپ، ۇلۇتتار ىنتىماعى جىلىشتاتۇۇ قىزماتى نىشاان جووپتۇۇلۇعۇن بەكىتىپ، ۇلۇتتار ىنتىماعىن جىلىشتاتۇۇ ىشتەرىنىن ۇزۇن مەزگىلدۉۉ بەرەكەت مەحانىزىمىن قۇرۇۇسۇ جانا كەمەلدەندىرۉۉسۉ كەرەك؛ 3) ۇلۇتتار ىنتىماعىن جىلىشتاتۇۇ ىشتەرىن ەل چارباسى مەنەن قووم ۅنۉگۉۉسۉنۉن پئلانىنا كىرگىزىپ، قووم، ەكونومىكانىن ۅنۉگۉۉسۉندۅگۉ ار قايسى قىزماتتار مەنەن بىرگەلەشتىرىپ، بئر كەلكى جايعاشتىرىپ، بئر كەلكى ورۇنداشتىرىپ، بئر كەلكى جۉزۅلۅشتۉرۉپ، بئر كەلكى تەكشەرىپ ۅتكۅرۉپ الۇۇسۇ كەرەك ؛ 4) ۇلۇتتار ىنتىماعى جىلىشتاتۇۇ قىيمىلدارىن قۇلاچ جايدىرىپ، قىزمات مەحانىزىمىن كەمەلدەندىرىپ، باالوو سىستەماسىن كەمەلدەندىرىپ، قۇرۇۇ نىشاانىن ايقىنداشتىرىپ، تىپتەردى جەتىشتىرىپ جانا تۇرعۇزۇپ، ار ۇلۇت كادىر جۇرتچۇلۇعۇن ىنتىماقتۇۇلۇقتۇ قادىرلوو، ىنتىماقتۇۇلۇقتۇ قورعوو، ىنتىماقتۇۇلۇقتۇ كۉچۅتۉۉگۅ جەتەكتۅۅ كەرەك؛ 5) ۇلۇتتار ىنتىماعى ۉگۉت تاربئياسىن كۉچۅتۉپ، ۇلۇتتار ىنتىماعى جىلىشتاتۇۇ ىشتەرىندەگى بايلانىشتۇۇ ىشتەردى شايكەشتىرىپ چەچۉۉسۉ كەرەك؛ تۅمۅن داراجالۇۇ ەل ۅكۉمۅتۉنۉن ۇلۇتتار ىنتىماعىن جىلىشتاتۇۇ ىشتەرى قىزماتىنا جەتەكچىلىك قىلىپ، كۅزۅمۅلدۅپ، تەكشەرۉۉسۉ كەرەك؛ 6) ارمئيا مەنەن اكىمچىلىك، ارمئيا مەنەن ەل، بئڭتۇان مەنەن جەرگىلىك، بوربوردۇن شئنجاڭدا تۇرۇشتۇۇ ورۇندارى مەنەن جەرگىلىكتىن ۇلۇتتار ىنتىماعىن جىلىشتاتۇۇ قىزماتىن جاقشى ىشتۅۅسۉ كەرەك؛ 7) جەرگىلىكتىن قووم، ەكونومىكاسىن جالپى بەتكەي ۅنۉكتۉرۉپ، ەل تۇرمۇشۇنا كەپەلەتتىك قىلىپ، ار ۇلۇت ەلىنىن ۅندۉرۉش، تۇرمۇش دەڭگەەلىن جوعورۇلاتىپ، سىلاات، ۅنۉگۉۉنۉن مۅمۅسۉنۅن ورتوق باارلاندىرۇۇ كەرەك.

 10- تاروو: ار داراجالۇۇ ەل ۅكۉمۅتتۅر ۇلۇتتار ىنتىماعى تاربئياسىن جارانداردى تاربئيالوو، كادىرلاردى تاربئيالوو، قوومدۇق تاربئيانىن باردىق بارىشىنا، جارانداردىن مۇرال تاربئياسى مەنەن زاكون ارقىلۇۇ باشقارۇۇ تاربئياسىنىن بۉتكۉل بارىشىنا، ار ۇلۇت جاش ۅسپۉرۉمدۅرۉنۉن ۉيرۅنۉۉ تاربئياسىنىن بۉتكۉل بارىشىنا كىرگىزۉۉسۉ كەرەك؛ ۇلۇتتار ىنتىماعى جىلىشتاتۇۇ ۉگۉت تاربئيا جانا جاراتۇۇ قىيمىلىن ورگاندارعا، مەكتەپتەرگە، كەرقانالارعا، دئننىي قىيمىلدار سوورۇندارى، ايىل- بازار كۅچۅ باشقارماسى، قوومدۇق قونۇش، ارمئيا گازارماسى، تۇان لىياندارعا تەرەڭدەي بەت الدىرىپ، ۇلۇتتار ىنتىماعىن جىلىشتاتۇۇ ىشتەرىنىن ئدىيالىق نەگىزى مەنەن جۇرتچۇلۇق نەگىزگىن بەكەمدۅۅ كەرەك.

 11- تاروو: ار داراجالۇۇ ەل ۅكۉمۅت ساياسات بەلگىلەپ، ەكونومىكالىق تولۇقتاما، چۅيرۅنۉ قىلداشتىرۇۇ، بايلىق جاقتان ىقتاتۇۇ سىياقتۇۇ چارالاردى قولدونۇپ، ار ۇلۇت ەلىنىن چىرماشقان ىڭعايداعى قووم تۉزۉلمۅسۉ مەنەن قوومدۇق چۅيرۅسۉن اقىرىن جاراتىپ، ورتوق ۅندۉرۉش مەنەن الەكتەنىپ، ورتوق جاشاعان جانا ورتوق قىزمات قىلعان ۉيرۅنۉۉ بارىشىندا ۅز ارا تەرەڭدەي تۉشۉنۉپ، سەزىمدى تەرەڭدەشتىرىپ، ار ۇلۇت كادىر جۇرتچۇلۇعۇ قول قارماشىپ، ۅز ارا جاردامداشقان ماانايدى جاراتۇۇ كەرەك.

 12- تاروو: ار داراجالۇۇ ۅكۉمۅت ورگاندارى ۇلۇتتار ىنتىماعىن جىلىشتارۇۇ قىزماتىندا پارتئيانىن دئن قىزماتى نەگىزگى باعىتىن جالپى بەتكەي تاامايلاشتىرىپ، زاكوندۇۇسۇن قورعوو، زاكونسۇزۇن توسۇۇ، وپسۇزدۇقتۇ تىيۇۇ، سئڭىپ كىرۉۉگۅ قارشى تۇرۇۇ، قىلمىش ۅتكۅرگۅندۅرۉنۅ سوققۇ بەرۉۉدۅي دئن ماسەلەسىن بئر جاڭسىل قىلۇۇ نەگىزگى پىرىنسىبىندە بەكەم تۇرۇپ، دئندىن سوتسىيالىستىك قوومعو شايكەشۉۉسۉن دىلگىر جەتەكتۅۅ كەرەك. «وپسۇزدۇقتۇ جويۇۇ»نۇ تەرەڭدەي جىلىشتاتىپ، دئن ماسەلەسىن دئندىن زاكون- ەرەجەسى بويۇنچا جاقشى ىشتۅۅدۅ بەكەم تۇرۇپ، دئننىي ىشمەرلەر مەنەن دىنگە ىشەنگەن جۇرتچۇلۇقتۇن ۇلۇتتار ىنتىماعىن جىلىشتاتۇۇ قىزماتىنداعى دىلگىر رولۇن كۅرسۅتۉۉ كەرەك. ماملەكەت ورگانى قىزماتكەرلەرى پارتئيانىن ۇلۇت، دئن ساياساتىن قاتاڭ اتقارىپ، ۇلۇتتار ىنتىماعىن جىلىشتاتۇۇ ىشتەرىندە ۉلگۉلۉك رول اتقارۇۇسۇ كەرەك.

 13- تاروو: ار داراجالۇۇ ۅكۉمۅت ورگاندارى از ساندۇۇ ۇلۇت كادىرلارىن كۉچ سالا تاربئيالاپ جەتىشتىرۉۉسۉ كەرەك. از ساندۇۇ ۇلۇت كادىرلارى مەنەن تەحنىكا قىزماتكەرلەرىن تاربئيالوو، تانداپ ۅستۉرۉۉ، ىشتەتۉۉ جانا الماشتىرۇۇ مەحانىزىمىن كەمەلدەندىرۉۉسۉ كەرەك.

 14- تاروو: ايىل، بازار، مايدان، كۅچۅ باشقارماسى، قىشتاق كومىتەتى، قوومدۇق قونۇش ۅز رايونۇنا قاراشتۇۇ قىشتاق تۇرعۇندارى جانا كۅچمۅ جان سانداعى ۇلۇتتار ىنتىماعىن جىلىشتاتۇۇ قىزماتىن كۉچۅتۉۉسۉ كەرەك. ۇلۇتتار ىنتىماعى جىلىشتاتۇۇنۇن بايلانىشتۇۇ مازمۇندارىن شاار تۇرعۇندارى بۉتۉمۉ، قىشتاق ەرەجەسىنىن تۇرعۇندار بۉتۉمۉ، وقۇۇچۇلار ەرەجەسى جانا كەسىپ ەرەجەسىنە كىرگىزۉۉسۉ كەرەك.

 15- تاروو: ادئلىيا اكىمچىلىك تارماقتارى ۇلۇتتار ىنتىماعىن جىلىشتاتۇۇ زاكون ارقىلۇۇ باشقارۇۇ ۉگۉتۉن جاقشى ىشتەپ، ۇلۇتتار ىنتىماعىنا بايلانىشتۇۇ زاكون ەرەجەلەردى زاكوندۇ جايىلتۇۇ پئلانىنا كىرگىزىپ، ماملەكەت ورگانى قىزماتكەرلەرىنىن زاكون ۉيرۅنۉۉ، زاكوندون پايدالانۇۇسۇن كەمەلدەندىرىپ، جارانداردىن زاكوندۇ بىلۉۉ، زاكونعو مويۇن سۇنۇۇعا جەتەكتۅۅ كەرەك.

 16- تاروو: ار داراجالۇۇ ەل سوت مەكەمەسى، ەل پىروكۇراتۇرا مەكەمەسى، قووم قووپسۇزدۇق ورگاندارى، ماملەكەت قووپسۇزدۇعۇ ورگانى زاكون بويۇنچا جارانداردىن زاكوندۇۇ ۇقۇق تالامىنا كەپەلەتتىك قىلۇۇسۇ، ۇلۇت دئن ماسەلەسىنەن پايدالانىپ ماملەكەتتى بۅلچۅكتۅۅ، ۇلۇتتار ىنتىماعىنا بۇزعۇنچۇلۇق قىلۇۇ، قووم وموقتۇۇلۇعۇنا بۇزعۇنچۇلۇق قىلۇۇداي زاكونعو قايچى قىلىمىشتارىنا زاكون بويۇنچا قاتاڭ سوققۇ بەرۉۉسۉ، زومبۇلۇق ماسەلەلەرىن زاكون ارقىلۇۇ بئر جاڭسىل قىلۇۇدا بەكەم تۇرۇپ، ۇلۇتتار ىنتىماعىن جىلىشتاتۇۇ ىشتەرىنە ادئلىيالىق كەپەلەت مەنەن قامدووسۇ كەرەك.

 17- تاروو: اعارتۇۇ تارماقتارى ۇلۇتتار ىنتىماعىن جىلىشتاتۇۇ تاربئياسىن مەكتەپكە كىرۉۉ مۇرال تاربئياسى، ئدىيا- ساياسئي تاربئيانىن زارىل مازمۇنان كىرگىزىپ، ار داراجالۇۇ ار قايسى تۉردۅگ مەكتەپتەردىن ار قايسى القاقتارىنا قاپتاتىپ، پارتئيانىن ۇلۇت نازارىياسى، ۇلۇت ساياساتى، ماملەكەت زاكون- بەلگىلەمە جانا ۇلۇت بئلىمىن ساباققاناعا، ماتەرىيالدارعا كىرگىزۉۉسۉ كەرەك. اعارتۇۇ تارماقتارى مىلدەتتۉۉ اعارتۇۇ باسقىچىنداعى از ساندۇۇ ۇلۇت وقۇۇچۇلارىنىن ماملەكەتتىن ورتوق قولدونۇلچۇ تئل جازۇۇسۇن نەگىزىنەن ىيگەرۉۉسۉ جانا قولدونۇۇسۇن جىلىشتاتۇۇسۇ كەرەك. از اندۇۇ ۇلۇتتاردىن ۅز ۇلۇتۇنۇن تئل جازۇۇسۇ ارقىلۇۇ اعارتۇۇدان باارلانۇۇسۇنا ۇرمات قىلىپ جانا كەپەلەتتىك قىلىپ، زاكون بويۇنچا قوش تئل اعارتۇۇسۇن تەرمەلبەي جىلىشتاتىپ، مەكتەپكە كىرۉۉدۅن مۇرداعى قوش تئل اعارتۇۇعا ىلەشتىرۉۉ سىستەماسىن قۇرۇپ جانا كەمەلدەندىرىپ، قوش وقۇتۇۇسۇنۇن ساپاتىن جوعورۇلاتۇۇسۇ كەرەك.

 18- تاروو: مادانئيات، دەنە تاربئيا، اقپارات باسما سۅز رادىيو كىنو تەلە سىياقتۇۇ تارماقتار زامانباپ مادانئيات ارقىلۇۇ ۇلۇتتار ىنتىماعىن جىلىشتاتۇۇ قىزماتى جەتەكتەپ، مادانئيات ماسەلەسىن مادانئيات ىقماسىن چەچۉۉدۅ بەكەم تۇرۇۇ كەرەك. جامااتتىق مادانئيات تەيلۅۅسۉنۉن تەپەتەڭدەشتىرۉۉ سىستەماسى قۇرۇلۇشۇن كەمەلدەندىرىپ، رادىيونۇ قىشتارعا چەيىن كىرگىزۉۉ، تۉتۉندۅرگۅ چەيىن جەتكىرۉۉ، قىشتاق، قوومدۇق قونۇشتاردا جامااتتىق كىنو قويۇۇ، دىيقاندار كىتەپ ۉيۉ سىياقتۇۇ مادانئياتتا ەلگە نارپ جەتكىرۉۉ قۇرۇلۇشۇن جىلىشتاتۇۇ كەرەك؛ ۇلۇتتۇق، جۅرۅلگۅلۉۉ، رايوندۇق، دوور مۉنۅزۉن العان مادانئيات دەنە تاربئيا قىيمىلدارىن قۇلاچ جايدىرىپ، سالامات مادانئياتتۇۇ تۇرمۇش ىڭعايىن جاقتوو كەرەك؛ ۇلۇتتار ىنتىماعىن جىلىشتاتۇۇنۇ چاعىلدىرعان كىتەپ، مادانئيات چىعارمالارىن جاراتۇۇ جانا قوش تئل باسما چىعارمالارىن باسمادان چىعارۇۇنۇ چابىتتاندىرىپ جانا قولدوو كەرەك. ۇلۇتتار ىنتىماعى جىلىشتاتۇۇنۇ چاعىلدىرعان كىنو، ىر- بئي سىياقتۇۇ كۅركۅم ۅنۅر چىعارمالارىن جاراتۇۇنۇ چابىتتاندىرىپ جانا قولدوپ، از ساندۇۇ ۇلۇت تىلىندەگى رادىيو كىنو بەرۉۉلۅرۉنۉن سانىن كۅبۅيتۉپ، ار ۇلۇتتۇن وزوت چىعارمالارىن ۅز ارا قوتورۇۇنۇ قولدوپ، وزوت مادانئيات چىعارمالارىن سئيفىرلاشتىرۇۇ، تورعو بەت الدىرىپ تاراتۇۇنۇ جىلىشتاتۇۇ كەرەك.

 19- تاروو، ادام كۉچۉ بايلىعى جانا قوومدۇق قامتاماسىزداندىرۇۇ، اعارتۇۇ تارماقتارى كەسىپتىك جۅندۅم جاقتان تاربئيالوونۇ كۉچۅتۉپ، تولۇقسۇز، تولۇق ورتو مەكتەپتى بۉتۉربۅگۅندۅردۉ كەسىپتىك تەحنىكا تاربئيالوونۇ جالپى بەتكەي الىپ بارۇۇ كەرەك. جۇمۇشقا ورۇنداشتىرۇۇ جاعىندا، قايرا جۇمۇشقا ورۇنداشتىرۇۇ ايرىقچا شاار- بازارداقى جۇمۇشقا ورۇنداشۇۇسۇ قىيىن بولعوندور، ايىل- قىشتاقتارداقى ارتىق ەمگەك كۉچتۅرۉن كەسىپتىك جاقتان تاربئيالايت؛ ار ۇلۇت ەلىن ورتوق چاربا جاراتۇۇعا، تارتىپتۉۉ قوتورۇلۇپ جۇمۇشقا ورۇنداشتىرۇۇعا، ۅز جەرىندە جۇمۇشقا ورۇنداشتىرۇۇعا، جۇرتۇنا قايتقانداردىن چاربا جاراتۇۇسۇنا جەتەكچىلىك قىلۇۇ كەرەك. جۇرتچۇلۇق چاربا جاراتۇۇ جانا وقۇۇ بۉتۉرگۅندۅردۉ جۇمۇشقا ورۇنداشتىرۇۇ ساياساتىن جۉزۅلۅشتۉرۉۉ كەرەك. ادام كۉچۉ بايلىعى جانا قوومدۇق قامتاماسىزداندىرۇۇ اپپاراتتارى ادام قابىلدوو جاعىندا، ادام ىشتەتۉۉچۉ ورۇندار ىلايىعىندا از ساندۇۇ ۇلۇتتان قابىلدووسۇ كەرەك.

 20-تاروو، سوودا ۅنۅر جاي، شاار باشقارۇۇ تارماقتارى قوومدۇق باشقارۇۇدا ىقماسىندا جاڭىلىق جاراتىپ شاارداقى ار ۇلۇت ەلىن بىلەسەلۉۉك مەنەن شااردى باشقارۇۇ بەلگىلەمەسىنە مويۇن سۇندۇرۇپ، ار ۇلۇت الىنىن بارابار بازارعا كىرۉۉ، بازار چۅيرۅسۉنۅ ارالاشۇۇسۇنا جاقشى چۅيرۅ مەنەن قامدووسۇ كەرەك. 21- تاروو، جۇڭگولۇق مۇاجىر، جۇڭگولۇقتار جانا چەت ەلدە وقۇيتۇرعان وقۇچۇۇلارعا تەيلۅۅ جۉرگۉزۉۉ تارماقتارى جانا ورۇندار چەت ەلدەگى شئنجاڭدىق جۇڭگولۇق مۇاجىرلار، جۇڭگولۇقتار جانا وقۇچۇۇلارعا ۇلۇتتار ىنتىماقتۇۇلۇعۇ تاربئياسىن كۉچۅتۉپ، الماشتىرۇۇنۇ كەڭىرتىپ، مەكەندىن بىرىمدىگىن قورعووسۇ كەرەك. 22- تاروو: كۅچمۅ جان سانىنا تەيلۅۅ جۉرگۉزۉۉ جانا باشقارۇۇ تارماقتارى كۅچۉپ كىرگەن جەردى باشقارۇۇنۇ نەگىز، كۅچۉپ چىققان جەردىن دىلگىر شايكەشۉۉسۉن باشقارۇۇ قىزماتى مەحانىزىمىن قۇرۇپ جانا كەمەلدەندىرىپ، كۅچمۅ جان ساندىن جامااتتىق تەيلۅۅدۅن تەپەتەڭ باارلانۇۇسۇن اقىرىن ئش جۉزۉنۅ اشىرۇۇسۇ كەرەك؛ كۅچمۅ جان سانىنا ۇلۇتتار ىنتىماعى ۉگۉت تاربئياسىن كۉچۅتۉپ، قوومدۇن شايكەشتۉۉ وموقتۇۇلۇعۇن جىلىشتاتۇۇ كەرەك. 

 23- تاروو: ۅنۉكتۉرۉۉ جانا ىسلاات، چۅيرۅ قورعوو، ماملەكەت جەر بايلىعى سىياقتۇۇ تارماقتار ماملەكەتتىن بايلىعىن اقىلۇۇ ىشتەتۉۉ جانا ەكولوگىيالىق تۅلۅۅ تۉزۉمۉن جۉزۅلۅشتۉرۉپ، ەكولوگىيالىق بايلىق جانا تابئيعى بايلىقتاردى ىلايىقتۇۇ اچىپ پايدالانىپ، بايلىقتى اچىپ پايدالانۇۇدا جەرگىلىكتەگى جۇرتچۇلۇققا نارپ جەتكىرۉۉ كەرەك.

 24- تاروو: ماملەكەت جەر بايلىعى، ۅنۉكتۉرۉۉ جانا ىسلاات، قاتتوو، سۇۇ ىشتەرى سىياقتۇۇ تارماقتار بايلىق قاينارىن چالعىنداپ اچىپ ۅنۉكتۉرۉۉ، قاتتوو، سۇۇ ىشتەرى تۉرۉ قۇرۇلۇشۇ جاعىندا، جەرگىلىكتۉۉ كەرقانا مەنەن ەمگەك كۉچۉنۉن قاتىشتۇۇ سالىشتىرماسىن جوعورۇلاتۇۇسۇ كەرەك. كەرقانالاردى جەرگىلىكتۉۉ ەمگەك كۉچۉن قابىلدووعو چابىتتاندىرىپ، ايرىقچا از ساندۇۇ ۇلۇت ەمگەك كۉچۉن قابىلدووعو چابىتتاندىرۇۇ كەرەك. جاعداي جار بەرسە جەرگىلىكتە ئش قوشۇپ ىشتەپ ۅزگۅرتۉلگۅن ەنەرگىيا، بايلىق قاينارى تۉرۉن، جەرگىلىكتە كەسىپ ورۇنداشتىرۇۇدا الدىنقى ورۇنعا قويۇۇ كەرەك.

 25- تاروو، كەمباعالداردى جۅلۅۅ،ەل ىشتەرى جانا پئلاندۇۇ تۅرۅت تارماقتارى كەدەيلەردى باسقىچتۇۇ جۅلۅۅ قىزمات مەحانىزىمىن ىزچىلدەشتىرىپ، كەنت بويۇنچا، ىلگەرى سۉرۉپ، كەمبالداردى نۇقتالۇۇ جۅلۅپ، قوومدۇق كەپەلەتتى كەپىلدەندىرىپ، كەمباعالداردى كەمباعالدىقتان تۉبۅنۅن قۇتۇلدۇرۇۇ كەرەك. قوومدۇق پانالاشتىرۇۇ جانا كەپەلەتتەندىرۉۉ مەحانىزىمىن تاقتاشتىرىپ، وودان، ايىل، كەنتتەردىن دارىلوو جانا جااماتتىق سالاماتتىعى، پئلاندۇۇ تۅرۅت تەيلۅۅسۉ تور سەستىماسىن كەڭىرىتىپ، دىيقان- مالچىلاردىن نەگىزگى دارىلانۇۇ، سالاماتتىعىن ساقتوو كەرەكتۅۅسۉنۅن چىعىپ، شاار بازار تۇرعۇندارىنىن نەگىزگى قامىسزداندىرۇۇ جانا جاڭىچا ايىلدا كۅمۅكتۅشۉپ دارىلانۇۇ كەپەلەتتەندىرۉۉ كۅز قاراشىن داعى بئر ۅرۉشكۅ كۅرتۅرۉۉ كەرەك.

 26- تاروو، تئل- جازۇۇ جانا قوتورموو قىزماتىن باشقارۇۇچۇ اپپاراتتار ماملەكەت ورتوق تئل- جازۇۇ قىزماتىن زاكون بويۇنچا جولعو قويۇۇ، ۇلۇتتاردىن ۅز ۇلۇتۇنۇن تئل- جازۇۇسۇن قولدونۇسۇن جانا ۅنۉكتۉرۉۉشۉنۅ كەپەلەت قىلۇۇ كەرەك، ۇلۇتتاردىن ۅزارا تئل جازۇۇسۇن ۉيرۅنۉۉشۉن ۉگۉت قىلۇۇ جانا الارعا دەمىلگىلۅۅ كەرەك. جااماتتىق داستورقوندوردو، جااماتتىق ەسكەرۉۉ وشوندوي ەلە جااماتىق تەيلۅۅ سالاسىنداعى كۅرۉنۅكچۅ، جارىيا، قۇلاقتاندىرۇۇ، بەلگى تاقتاسى، ۉگۉت تۉرۉندۅگۉ قالىپتاشقان ماملەكەت ورتوق تئل جازۇۇسۇ مەنەن وشول جەردە ورتوق قولدونو تۇرعان از ساندۇۇ ۇلۇتتار تئل جازۇۇسۇن تەڭ قولدونۇۇ كەرەك.

 27- تاروو، مادانئيات، مادانئيات سالااسى، قوومدۇق قونۇش جانا شاار- ايىل قۇرۇلۇش تارماقتارى ۇلۇتتاردىن اسىل مادانئيات مۇراستارىن جانا بايىرىقى كەنتەردى قولدوو ىشتەرىن ارىتتىرىپ، جوعولۇۇ ابالىنا بارىپ قالعان مادانئيات مۇراستارى، بەي زاتتىق مادانئي مۇراستارى جانا بايرىقى چىعارمالاردى توپتوو، قولدوو، قۇتقارۇۇ، قازۇۇ، رەتتۅۅ، باسمادان چىعارۇۇ جانا ىزىلدۅۅ قىزماتىن كۉچۅيتۉپ، ۇلۇتتاردىن اسىل مادانئياتىنا مۇراسقوردۇق قىلۇۇ جانا انى ۅنۉكتۉۉرۉنۉ قولدوو كەرەك.

 28- تاروو، دىيقانچىلىق، ورمونچۇلۇق، چارباچىلىق تارماقتارى قاتارلۇۇ ۅزگۅچۅ تارماقتار ۅزگۅچۅ دىيقانچىلىق، چارباچىلىق بازاسن قۇرۇۇ، ئلىم- تەحىنكانى تىرەك قىلۇۇ، بشىقتاپ ايلاندىرۇۇ، بازار اچۇۇ قاتارلۇۇ جاقتارداعى دەڭگەلدەگى قۇرۇلۇشقا تۉرتكۉ بولۇۇ، زامباپ دىيقانچىلىق، چارباچىلىق سەستىماسىن جانداندىرىپ، ۅزگۅچۅ دىيقانچىلىق، چارباچىلىق كەسىپتەرىن مۉمكۉمچۉلۉگۉن سىزىل ۅنۉكتۉۉرۉنۉۉ ىلگەرى سۉرۉپ، ارقايسى ۇلۇت دىيقان- چارباچىلارىن كىرەشەسىن ۇزاقىچا مۇقۇم الماشتىرىپ، ۇلۇتتار ىنتماعىن جىلشتاتۇۇ ىشتەرىن زاتتىق نەگىزىن بەكەمدۅۅ كەرەك. 29- تاروو، ۅنۉگۉۉ جانا ئسلاات، مالىيا، ساياقات ۇلۇتتار ىشتەرى سوودا، باجى، اقچا مامىلە تارماقتارى ماملەكەت جانا اپتونوم رايونۇن ۇلۇتتۇق سوودانى جۅلۅۅ، ۅزگۅچۅ ۇلۇتتۇق توۋارلاردى ىشتەپ چىعارۇۇ، ۇلۇتتۇق قول ۅنۅرچۉلۉك جانا ساياقاتچىلىققا كەڭ مۉمكۉمدۉك ساياساتتارى ىچىلدەشتىرىپ، ۇلۇتتۇق ماركانى جەتىلدىرىپ، ۇلۇتتۇق ۅزگۅچۅلۉكتۅگۉ ەە كەسىپتەردى ۅنۉكتۉرۉۉگۅ تۉرتكۉۉ بولۇۇ كەرەك.

 3- پاپ، قوومدۇق مىلدەت

 30- تاروو، ۇلۇتتار ىنتماعىن جىلشتاتۇۇ ىشتەرى بۉت قوومدۇن ورتوق مىلدەتى. ارقايسى مىلدەت پۇقارالارى ۇلۇتتار ىنتماعى تۇۇسۇن بىيىك كۅتۅرۉپ، سوتسىيالىستىك يادىرلۇق، نارىق قاراشى جانا اتا- مەكەندى، شئنجاڭدى قىزۇۇ سۉيۉۉ، سالىم قوشۇۇ، ۅزارا جاردام بەرۉۉ، اچىپ جىبەرۉۉ، ىلگەرلەتۉۉدۅي شئنجاڭ رۇحۇن ۅزگۅچۅ چاعىلدىرۇۇ كەرەك. ار ۇلۇت پۇقارالارى ۅزارا تۉشۉنۉپ، ۅزارا ۇرماتتاشىپ، ۅزارا جول بەرىشىپ، ۅزارا نارىپ الىپ، ۅزارا ۉيرۅنۉپ، ۅزارا جاردام بەرىپ تىنقتاش، قادىرلاشتاردان بولۇۇ كەرەك.

 31- تاروو، ار ۇلۇت پۇقارالارى بئر- بئرىنىن ۉرۉپ اداتىنا ۇرمات قىلۇۇ، ۇرۇپ- اداتىنا ىلايىق نەرسەلەرگە ۇرمات قىلۇۇ پوتسىياسىن قارماشتا بەكەم تۇرۇۇ كەرەك.

 32- تاروو، ار ۇلۇت پۇقارالارى تەرورىزىمگە قارىشى تۇرۇپ، زاكون ۉيرۅنۉگۅ كۅڭۉل بۅلۉۉ، تارتىپكە كۅڭۉل بۅلۉشتۅ بەكەم تۇرۇپ، نەگىزگى زاكون، زاكون جانا مئيزامدارداعى بەلگىلەمەرگە ۇرمات قىلىپ، ۇلۇتتار ىنتماعىن، قوومدۇق تۇرۇقتۇۇلۇعۇن جانا تىنچتىعىن مەكەم قورعوو كەرەك.

 33- تاروو، ار داراجالۇۇ جااماتتىق ۇيۇمدار جااماتتىق قىزمات بەرگەتتىن اشىرىپ، ۇلۇتتار ىنتماعىن جىلىشتاتۇۇ قىزماتىن سىزىل ىزچىلدەشتىرىپ، بۉتكۉل قوومدۇن ۇلۇتتار ىنتماعىن جىلىشتاتىپ ۅنۉكتۉرۉۉ قىزماتىندا ورتوق تۉرتكۉۉ بولوتۇرعان ماانايدى جاراتۇۇ كەرەك. جۇمۇشچۇلار ۇيۇشماسى ار ۇلۇت جۇمۇشچۇ قىزماتچىلار اراسىندا ۇلۇتتار ىنتماعىن جىلشتاتۇۇ بويۇنچا دەمىلگىلۅۅ قىيمىلى بويۇنچا قىيمىلداردى الىپ بارۇۇ كەرەك. كوممۇنستك جاشتار ىنتماعى جاشتار، ۅسپۉرمدۅردۉ جەتەكتۅۅ رولۇن قۇلاچ جايىلدىرىپ، جاشتارى ىنتماقتاشتىرۇۇ، ۇيۇشتۇرۇۇ، ۇلۇتتار ىنتماعىن جىلشتاتۇۇ ىشتەرىنە ىشتىكتۉۉ قاتىشۇۇعا دەمىلگىلۅۅ، جاشتار ۅسپۉرمدۅر اراسىندا قىزعىندۇۇ قىيمىلدارى الىپ بارىپ، ۇلۇتتار ىنتماعى رۇحۇن بەكەمدۅۅ، الاردى بىرگە وينوو، بىرگە ۉيرۅنۉۉ، بىرگە ۅسۉپ جەتىلدىرۉۉ شارتىنا ەە قىلۇۇ كەرەك. ايالدار بىرلەشمەسى ايالداردىن قوومدو جانا ۉي- بۉلۅدۅگۉ رولۇن تولۇق چاعىلدىرىپ، ارۇلۇت ايالدارىنا ۇلۇتتار ىنتماعىن جىلىشتاتۇۇ ىشتەرىندە ىنتماق، ىناق جاقىن قوشۇنالار بايلانىشى جانا ۉي- بۉلۅ بايلانشىن ورتوق قۇرۇۇ تۇرالۇۇ، تاربئيا بەرۉۉ جانا الاردى جەتەكتۅۅ كەرەك.

 34- تاروو، سوودا ىشتەر بىرلەشمەسى، ادابئيات- كۅركۅم ۅنۅرچۉلۅر بىرلەشمەسى، قوومدۇق ئلىم- تەحىنىكا سالاسىنداعىلار بىرلەشمەسى قاتارلۇۇ قوومدۇق ۇيۇمدار ۅزدۅرۉنۉن ۅزگۅ چۅ جانا جاقشى شارتتارىن قۇلاچ جايدىرىپ، ۇلۇتتار ىنتماعىن جىلىشتاتۇۇ قىزماتىن ىشتىكتۉۉ الىپ بارۇۇ كەرەك.

 35- تاروو، مەكتەپتەر وقۇتۇۇچۇ، وقۇچۇۇ جانا ئشچى- قىزماتچىلارعا بولعون ۇلۇتتار ىنتماعى تاربئياسى قىزماتىن كۉچۅيتۉۉ، بۅلگۉنچۉلۉككۅ قارىشى تۇرۇۇ جانا انى قابىلدووعو قارىشى تۇرۇۇ مىلدەتىن ىشتىكتۉۉ ۉستۉنۅ الۇۇ كەرەك. وقۇتۇۇچۇلاردىن «وپسۇزدۇقتۇۇ جويۇۇ»داعى تاربئيالوو، جەتەكتۅۅ جانا ۉلگۉۉ كۅرسۅتۉۉ، باشتامچى بولۇۇ رولۇن جاقشى بەينەلەپ، وقۇچۇلاردى ئلىم- تەحىنكاعا، چىنچىلدىققا، كۅنۅچۉلدۉككۅ قارىشى، كۅز بويوچۇلۇققا قارىشى تۇرۇۇعا جانا وپسۇز ئدىيالارعا قارىشى تۇرۇۇعا جەتەكتۅۅ كەرەك. ارقانداي كىشىنىن مەكتەپتەگى كىلاستاردا، ساحىنالاردان پايدالانىپ، ۇلۇتتار ىنتماعىنا جانا تۇرۇقتۇۇلۇققا قارىشى تاسئر تىيگىزگەن سۅزدۅردۉ تارقاتىشقا بولبويت.

 36- تاروو، پارتئيا مەكتەبى. اكىمچىلىك ىنستىتۇتەت، سوتىسىيالىزىم ىنستىتۇتەت قاتارلۇۇ ار داراجالۇۇ، ار تۉردۉۉ تاربئيالوو اپاراتتارى ۇلۇتتار ىنتماعىن تاربئيالوونۇ وقۇۇتۇ پئلانىنا كىرگىزىپ، ۇلۇتتار ىنتماعىن جاقشىلانۇۇسۇنا، پاتئيانىن ۇلۇت، دئن ساياساتىنا ىلايىقتۇۇ تاربئيا قىيمىلدارىن زور كۉچ مەنەن قانات جايدىرىپ، ۇلۇتتار ىنتماعىن جىلشتاتۇۇ تاربئياسىنا بەكەم بازالىق رولۇن ىزچىلدەشتىرۉۉ كەرەك.جوعورۇۇ مەكتەپتەر جانا بايلانىشتۇۇ قوومدۇق ئلىم تەحىنكا اپاراتتارى ماركىزىمدىك ۇلۇت- دئن نازارىياسىن ۋە ساياساتتى ىزىلدۅۅ، شئنجاڭعا بايلانىشتۇۇ قوومدۇق ئلىم تەحىنكا ىزىلدۅۅنۉ كۉچۅتۉپ، زور ئدىيالىق نازارىيا ماسەلەسىن ىزىلدەپ، جەتەكچىلىق قىزماتىن جاقشى ىشتەپ، «پان تۇركىزىم»،«پان ئسلامىزىم»،«ۇلۇتتار ۅز تاعىدىرىن ۅزۉ بەلگىلۅۅ»،«ۅزالدىنچا اپتومومىيا» قاتارلۇۇ قاتا قاراشتارعا بەكەم مايداندا ەسكەرتمە بەرىپ، ۇلۇتتار ىنتماعىن جىلشتاتۇۇ ىشتەرىنە زور كۉچ مەنەن قولدو كەرەك.

 37- تاروو، جااماتتىق ارالجىلار، جاڭى ارالجىلار تۉزۉم جانا ارعا- چارالارىندا جاڭىلىق جاراتىپ، جاڭى تەحىنكا، جاڭى ارالجىلاردان تولۇق پايدالانىپ، وقشوش بولبوعون وبەكتىپتەرگە جانا قابىل الاتۇرعانداردىن ۅزگۅچۅلۉگۉنۅ نەگىز ۇلۇتتار ىنتماعىن جىلشتاتۇۇنۇ ۉگۉت قىلۇۇ جانا اندان قابار بەرۉۉ قىيمىلىن كۅپ جول مەنەن كۅپ تارتئپتەن قانات جايىلدىرۇۇ كەرەك .

 38- تاروو، تۉردۉۉ كارقانالار ارقايسى ۇلۇت پۇقارالارىنى جۇمۇشتاندىرۇۇداعى نەگىزگى جولدۇۇ رولۇن جاقشى چاعىلدىرىپ، ۇلۇتتار ىنتىماعىن جاقىشلوو، قوومدۇن تۇرۇقتۇۇلۇعۇن ساقتووقتوعۇ نەگىزگى مىلدەتتى جانا قوومدۇق مىلدەتتى اتقارۇۇ كەرەك. تۉردۉۉ كاركانالار ۇلۇتتار ىنتماعىن جىلىشتاتۇۇ بويۇنچا دەمىگىلۅۅ قىيمىلدارىن كارقانا ۅنۉكتۉۉرۉ ئرى پئلانىنا كىرگىزىپ، ۇلۇتتار ىنتماعىن جىلىشتاتۇۇداعى جاقشى كەرقانالاردىن ىشتىكتۉۉ بولۇۇشۇ، ۇلۇتتار ىنتماعىن جىلىشتاتۇۇداعى تىكە كوللەكتىپ جانا جەكەلەردى دەمىلگىلەپ سىيلوو كەرەك.

 39- تاروو، ۉي- بۉلۅلۅر ۇلۇتتار ىنتماعىن جىلشتاتۇۇداعى ىشتەردە اكتىپ رولۇن كۅرسۅتۉۉ كەرەك. اتا- ەنەلەر جانا باشقا مۉچۅلۅر پەرىزەنتتەرگە جاقشى پەرىزەنتتەرى ارقىلۇۇ تاسئر كۅرسۅتۉۉسۉ، پەرىزەنتتەردى ۇلۇتتار ىنتماعىن قورعوو ئدىياسى مەنەن تاربئيالاش، ۇلۇتتار ىنتماعى جانا قوومدۇن ىناقتىعى ئدىياسىن جەتىلدىرۉۉ جانا تارقاتۇۇ كەرەك.

 40- تاروو، دئننىي ىشمەرلەر دىنگە ىشەنگەندەرگە ۅز ارا جول قويۇش، ىناق ۅتۉش جانا ىنتماق، سىيچىل بولۇۇ ئدىياسىن ۉگۉت قىلىپ، اتا- مەكەندى سۉيۉۉ، پەيپىل جاشوونۇ قادىرىلوو، ىناق ۅتۉۉ، ۅزارا سىيلاشۇۇ، كەڭ قۇرساق بولۇۇ، قايىمدۇۇلۇق ىشتەردى قىلۇۇ قاتارلۇۇ دئننىي اقىلداردى سىزىل سىڭدىرىپ، دىنگە ىشەنەتۇرعانداردى تۇۇرا ىشەنىم، تۇۇرا قىلىق- جورۇق كۅز قاراشىن تۇرعۇزۇپ، زاكونسۇز دئنىىي اراكەتتەردى قاتاڭ توسۇپ، دئننىي وپسۇزدۇق ئدىياسىن سىڭدىرىپ كىرىشىنە قارىشى تۇرشقا ىشتىكتۉۉ باشتامچى بولۇ كەرەك.

 41- تاروو، ارقانداي ۇيۇم جە جەكەنىن دىندەن پايدالانىپ قوومدۇن تارتئبىن، قىزمات تارتئبن جانا تۇرمۇش تارتئبىنە تەسكەرى تاسئر كۅرسۅتۉۉگۅ، ماملەكەتتىن اكىمچىلىك، زاكون جۉرگۉزۉگۅ، اعارتۇۇ، مادانئيات، نىكە، پئلاندۇۇ تۅرۅت جانا مۇراس تۉزۉمدۅرۉنۅ ارالاشۇۇسۇنا جول قويۇلبايت.

 42- تاروو،ارقانداي ۇيۇم جە جەكەنىن ۇلۇتتار ىنتماعىنا پايداسىز كەپ- سۅزدۅردۉ تارقاتىشىنا جول قويۇلبايت، ۇلۇتتار ىنتىماعىنا پايداسىز ۇچۇرلاردى جىيناشقا، بەرۉۉگۅ، دايىندووعو، تارقاتۇۇعا جول قويۇلبايت. وپسۇزدۇق ئدىياسىن ۉگۉت قىلىشقا، تارقاتۇۇعا جول قويۇلبايت. ۇلۇتتار ىنتماعىنا بۇزعۇنچۇلۇق قىلاتۇرعان، ۇلۇتتۇق بۅلگۉنچۉلۉكتۉ قۇرچۇتا تۇرعان، قوومدۇن تۇرۇقتۇۇلۇعۇنا، ماملەكەت قووپسۇزدۇعۇنا جانا اتا- مەكەندىن بىرىمدۉۉلۉگۉنۅ قووپ كەلتىرەتۇرعان قىلىمىشتاردى پايدا قىلۇۇعا جول قويۇلبايت، 43- تاروو، ارقانداي ۇيۇم جە جەكەنىن جاي، ۇلۇت ايىرىماسى، دئننىي ىشەنىمى ۋە باشقا فاكتورلورۇن شىلتوو قىلىپ چەتكە قاعۇۇ، كەمسىنتۉۉ جە قىلتاق سالۇۇ ارقىلۇۇ ار قايسى ۇلۇت پۇقارالارىنىن قوومدۇق ىشتەرىن باشقارۇۇ، بازار اتانداشۇۇسۇنا بارابار قاتىناشۇۇ وشوندوي ەلە ەكونومىكالىق، قوومدۇق ۅنۉۉگۉ ناتئجالارى ۋە نەگىزگى جااماتتىق تەيلۅۅدۅن باراباردىق مەنەن باارلانۇۇ ۇقۇعۇنا زىيان سالۇۇعا جول قويۇلبايت.

 44- تاروو، ارقانداي ۇيۇم جە جەكەنىن كىتەپ، گەزىت- جۇرنالى، ۉن- سىن بۇيۇمدارى، كىنو- تەلەۋزىيا، ىنتەرنەت قاتارلۇۇ مالىمات ارالجىلاردا جەر اتىن، كارقانا اتىن، توۋاردىن ماركاسىن، جارىيا قىلۇۇ جانا سوودا قارەكتىرلىك باشقا پالىياتتاردا ۇلۇتتۇن ۉرۉپ- اداتىنا زىيان سالاتۇرعان، نامىسىنا تىيەتۇرعان، دىلىنە ازار بەرتۇرعان مازمۇندۇ چىعارۇۇعا جانا وشوندوي اراكەتتەر بولۇشقا جول بەربەيت. ۉرۉپ- اداتىنا تاسئر تىيگىزگەن، ۇلۇتتاردىن دىلىنە تەسكەرى تاسئر بەرەتۇرعان، ۇلۇت كەمسىنتۉۉ، ۇلۇتتۇق ۅچمۅندۉلۉكتۉۉ ويعوتو تۇرعان مازمۇنداعى پىروگىراممالاردى ىشلەش، قويۇش جانا تارقتىشتى چەكتەيت.

 45- تاروو، قونوقجاي، قونوقساراي، ايىردىروم- ۋاگىزال، جايما بازار سىياقتۇۇ جااماتتىق قىيمىل ورۇندارى جانا تەمىرجول، ۇچاقجاي قاتارلۇۇ قاتىناش- تىرانسپورت سالااسى كۅپ تۉردۉۉ قولدونۇپ، ۇلۇتتار ىنتماعىن جىلىشتاتۇۇنۇ ىلگەرى سۉرۉۉ قىزماتىن جاقشىلاپ ىشتەپ، ارقايسى ۇلۇت پۇقارالارىنا بارابار تەيلۅۅ قىلۇۇ، جاي، ۇلۇتتار ايىرىماسى، دئننىي ىشەنىم جانا تۇرمۇش اداتتارىن تىلگە تەەك قىلىپ كەمسىنتبۅۅ كەرەك. باشقاچا جولدور مەنەن كەمسىنتۉۉگۅ جانا تەيلۅۅ قىلباي قويۇۇعا بولبويت. جەمەك- ىچمەك تەيلۅۅ سالااسى زاكوندۇ تىيجارات قىلۇۇ، كىچى- پەيىل، سىيچىل بولۇۇ كەرەك. ماگەزىن جانا كۅرۉنۅكچۅ، جەمەكتىكتىن اتىن جارىيا قىلعاندا زاكون- نىيزدامدارعا قايچى بولعون تئل- جازۇۇ، بەلگىلەردە ۅزگۅچۅ تامعا ۇيقاشتارىن ىشتەتبەستىك كەرەك، ۇلۇتتار جەمەك- ىچمەك ۉرۉپ- اداتىنا ۇرمات قىلۇۇ كەرەك.

 4- پاپ: كەپەلەت قىلۇۇ جانا كۅزۅمۅلدۅۅ

 46- تاروو، ۇلۇتتار ىنتماعىن جىلشتاتۇۇ قىزماتىندا جەتەكچىلەر جووپتۇ بولۇ تۉزۉمۉ جانا جىلدىق نىشاان مىلدەتىن باالوو تۉزۉمۉن جولعو قويۇپ، ار داراجالۇۇ ەل ۅكۉمۅتۉ جانا انىن قىزمات تارماقتارىنىن قىزمات ناتئيجا- ۅنۉمۉن باالوو سەتىماسىنا كىرگىزەت.

 47- تاروو، وودان داراجالۇۇدان جوعورۇ ەل ۅكۉمۅتتۅرۉ ۇلۇتتار ىنتماعىن جىلىشتاتۇۇ قىزماتىنىن قاراجاتىن جىلىشتاتۇۇ كەرەك. 48- تاروو، ار دارجالۇۇ ەل ۅكۉمۅتتۅرۉ ۇلۇتتار ىنتماعىن جىلشتاتۇۇ بويۇنچا سىيلاپ دەمىلگىلۅۅ جىيىندارىن ىشكتۉۉ اچىپ ، ۇلۇتتار بىرلەشىپ چاربا جاراتۇۇ، كەمباعالداردى جۅۅلۅ، بئر- بىرىنە جاردام بەرۉۉ جاعىندا ايتارلۇۇداي ناتئيجا جاراتقان جانا زور سالىم قوشقون ورۇن جانا جەكەلەردى دەمىلگىلەپ سىيلوو كەرەك. اپتونوم رايون از دەگەندە بەش جىلدا وبلاس ، شاار(ايماق)دار بويۇنچا از دەگەندە ۉچ جىلدا، وودان(شاارچا، رايون)دا از دەگەندە ەكى جىلدا بئر ىرەت ۇلۇتتار ىنتماعىن جىلشتاتۇۇ بويۇنچا دەمىگىلەپ- سىيلوو جىيىندارىن اچۇۇ كەرەك. 49- تاروو، ار دارجالۇۇ ەل ۅكۉمۅتتۅرۉ ۇلۇتتار ىنتماعىن جىلشتاتۇۇنۇ ىستىراتەگىيالىق، ۇلۇۇ، ۇزاق مۅۅنۅتتۉ قىزمات قاتارى ىشتەپ، ۇلۇتتار ىنتماعىن جحلىشتاتۇۇنۇن ناتئيجالارىنان تولۇق پايدالانىپ، جااماتتى تاربئيالوو، جااماتقا ۉگۉت قىلۇۇ جانا جانا كىشىلەردىن كۅز قاراشىن قايىل قىلۇۇ كەرەك.

 50- تاروو، اپتونوم رايونۇبۇزدا ۇلۇتتار ىنتماعىن جىلشتاتۇۇ بويۇنچا ۅنۉكتۉرۉ قىيمىلدارىندا ۉلگۉۉ كۅرسۅتكۅن ورۇندارعا ارجىلى جىل اقىرىندا بئر ىرەت سىيلىق بەرىلسە بولوت. ۇلۇتتار ىنتماعى جىلىشتاتۇۇ بويۇنچا دەمىلگىلۅۅ جانا سىيلوو چارلارىن اپتونوم رايوندۇق ەل ۅكۉمۅتۉ چىعارات.

51-تاروو، ار جىلى قۇلجا ايىن «اپتونوم رايونۇبۇزدۇن ۇلۇتتار ىنتماعىن جىلىشتاتۇۇ تاربئيا ايى» دەپ بەلگىلەندى. 52- تاروو، ۇلۇتتار ىنتماعى تاربئياسى قىيمىلىندا ۅنۉمگۅ كۅڭۉل بۇرۇۇ، ئش- جۉزۉندۉككۅ، تۇرمۇشقا، جااماتقا جاقىنداشۇۇ، تاربئيالىق قىيمىلداردىن قىزعىندۇۇلۇعۇ، تاسىردۉۉلۉگۉ جانا سىيمىقتۇۇلۇعۇن اشىرۇۇ كەرەك. ۇلۇتتار ىنتماعى تاربئيا قىيمىلىن اتا- مەكەندى قىزۇۇ سۉيۉۉ بازاسى، مۇزەي، كۅڭتۅرۉستۉك تارىحىي ورۇندار، كۅڭتۅرۉشتۉك قاارماندار بەيىت باشى سىياقتۇۇ ورۇنداردان پايدالانىپ جولعو قويۇۇ كەرەك. شارتى بار جەرلەر ۇلۇتتار ىنتىماعىن جىلىشتاتۇۇ تاربئيا بازاسىن قۇرسا بولوت.

 53- تاروو، جۇرنال، گەزىت، رادىيو، تەلەۋىزىيا سىياقتۇۇ جااماتتىق ارالجىلار وشوندوي ەلە تور بەتتەرى جانا تەلەفون قاتارلۇۇ جاڭى ارالجىلارى جااماتىق كۅز قاراشتىن كۅزۅمۅلدۅۅ رولۇن چاعىلدىرىپ، ۇلۇتتار ىنتىماعىن جىلىشتاتۇۇداعى تىپىك ئش- ىزدەردى جانا جەكەلەردى ۉگۉت قىلۇۇ جانا بۇل تۇرالۇۇ قابار بەرۉۉ كەرەك. ۇلۇتتار ىنتماعىنا بۇزعۇنچۇلۇق قىلاتۇرعان ، زاكون- تۉزۉمدۅرگۅ قايىلچىق قىلاتۇرعان قىلمىشتاردى ماالىمدوو جانا الارعا سوققۇۇ بەرۉۉ كەرەك.

 54- تاروو، پۇقارالار، زاكوندۇ ورۇندار جانا باشقا ۇيۇمدار ۇلۇتتار ىنتماعىن جىلىشتاتۇۇعا قارىشى ىشتەرىن كۅزۅمۅلدۅۅ، سىندوو، توسۇۇ جانا قابارلوو ۇقۇقتۇۇ. قابارلوو ماتىرىيالدارىن زاكون بويۇنچا قابىل العان بايلانىشتۇۇ تارماقتار ۇباعىندا تەكشەرىپ بئر جاڭسىل قىلۇۇ كەرەك.

 5- پاپ، زاكون جووپكەرچىلىگى

 55- تاروو، ماملەكەت ورگاندارى، جااماتتىق ۇيۇمدار، كارحانا جانا كەسىبىي ورۇندار، شاار- ايىلدىن نەگىزگى قاتمار ويۇمدارى جانا باشقا ۇيۇمداردىن تۅمۅندۅگۅ جاقتايلادىن بئرى كۅرۉنگۅندۅرگۅ وودان داراجالۇۇدان جوعورۇ ۇلۇت- دئن ىشتەر تارماعى جووپتۇ تارماق جانا ورۇندار مەنەن بىردىكتە سىنداپ تاربئيا بەرەت، تۉزۅتۉشكۅ بۇيرۇق قىلات. تۉزۅتۉۉ مەزگىلىندە ارداراجالۇۇ ارقانداي چىعاان كوللەكتىپتەردى بالووعو قاتىشتىرسا بولبويت. مۅۅنۅتۉ ۅتسۅدا تۉزۅتبۅگۅندۅردۉ بئر داراجا جوعورۇ جووپتۇ تارماعى وشول اكىمىچىلىك رايون كۅلۅمۉندۅ جالپى بەتتىك ۇقتۇرۇش قىلات، بايلانىشتۇۇ اتاق- داڭقى جە ۅلچۅمگۅ جەتكەن ورۇن سالاباتى كۉچۉنۅن قالتىرىلات. وشونۇ مەنەن بئر ۇباقىتتا ورۇندۇن نەگىزگى جووپتۇسۇ تىكە جووپتۇسۇ جانا باشقا تىكە بايلانىشتۇۇ جووپتۇسۇ جووپكەرچىلىككە تارتىلات. (1) ۇشۇل نئيزامدا بەلگىلەنگەن مىلدەتتەردى اتقارباعاندار؛ (2) پۇقارالار، زاكوندۇ كىشىلەر جانا باشقا ۇيۇمداردىن زاكوندۇ ۇقۇق- تالامىنا زىيان جەتكىزگەندەرگە، ۇلۇتتار ىنتماعىنىن جاقشىلانۇۇسۇنا وور زىيان جەتگىزگەندەر: (3) ۇشۇل ورۇندۇن ۇلۇتتار ىنتماعى جانا ۅنۉۉگۉشۉنۅ تاسئر تىيگىزگەن تالاش- تارتىشتاردى ۅز ۇباعىندا جۅنگۅ سالۇۇ، ال قىلۇۇ، ۇلۇتتار ىنتماعىنىن جاقشىلانۇۇسۇنا تاسئر تىيگىزگەن جااماتتىق وقۇيالاردى پايدا قىلعاندار جانا وور اقىبەت چىعارعاندار: (4) ۇشۇل نئزامداعى بەلگىلىمىگە قايچى باشقا قىلمىشتار.

 56- تاروو، ۇشۇل مئيزامدىن 42-، 43-، 44- تارووسۇندا بەلگىلمەگە قايچىلىق قىلعاندارعا ىشتەيتۇرعان ورۇنۇ، جوعورۇ داجالۇۇ جووپتۇ تارماقتار سىنداپ تاربئيا بەرەت جانا تۉزۅتۉشكۅ بۇيرۇق قىلات، اماندىق باشقارىشقا قارىشى قىلمىش قىلعاندارعا قووم قوپسۇزدۇق ورگان زاكون بويۇنچا اماندىق باشقارىش جازاسىن بەرەت، قىلىمىش چىعارعاندارعا زاكون اتقارۇۇچۇ ورگان زاكون بويۇنچا قىلىمىش جووپكەرچىلىككە تارتىلات.

57- تاروو، ۇشۇل مئيزامدىن 45- تارووسۇنداعى بەلگىلەمەگە قايچىلىق قىلعاندارعا وودان داراجالۇۇدان جوعورۇ ەل ۅكۉمۅتۉنۉن جووپتۇ تارماعى سۉرۉشتۉرۉپ تاربئيا بەرەت جانا تۉزۅتۉشكۅ بۇيرۇق بەرەت، زاكونعو قايىچى مال مۉلۉكتۅرۉن زاكون بويۇنچا قايتارىپ كەلەت. قوشۇمچا 1000 يۇاندان جوعورۇ 10 مئڭ يۇاندان تۅمۅن ايىپ اقچا سالىنات، اماندىق ساقتووعو قايچىلىق قىلمىشى بارلارعا قووم قووپسۇزدۇق ورگانى زاكون بويۇنچا اماندىق باشقارۇۇ جازاسىن بەرەت، قىلمىش پايدا قىلعاندارعا زاكون جۉرگۉزۉچۉ ورگان زاكون بويۇنچا قىلمىش جووپكەرچىلىكە تارتات، پۇقارالار،زاكوندۇۇ ىشتەرگە جە باشقا ۇيۇمدارعا زىيان سالعاندار زاكون بويۇنچا اقى- تالاپ جووپكەرچىلگىن ۉستۉنۅ الات.

 58-تاروو، ماملەكەت تارماقتارى جانا انىن جەتەكچىلەرى ۇلۇتتار ىنتماعىن ىلگەرلەتۉۉ قىزماتىندا قايدىگەرلىك، جالقوولۇق قىلعان قىزمات ۇقۇعۇنان كەلسە- كەلبەس پايدالانعان ورۇنداردى جە جوعورۇ دارجالۇۇ جووپتۇ ورگانداردى ەسكەرتۉۉ بەرەت ارى تۉزۅتۉۉگۅ بۇيرۇق قىلات. قىلىمىشى وور بولسو ورۇندۇن نەگىزگى جووپتۇسۇ تىكە جووپكەرلىك قىلات جانا باشقا تىكە جووپكەرچىلىككە زاكون بويۇنچا اكىمچىلىك چارا كۅرۅت، قىلمىش چىعارعانداردى زاكون اتقارۇۇچۇ ورگاندار زاكون بويۇنچا قىلىمىش جووپكەرلىگىنە تارتات.

 59- تاروو، ۇشۇل نئيزامداعى بەلگىلەمەگە قايچىلىق قىلعاندىعىنان جازا بەرىلگەن باشقا قىلمىشتارعا بايلانىشتۇۇ زاكون- تۉزۉمدۅگۉ بەلگىلەمە بويۇنچا جازا بەرىلەت.

 6- پاپ، قوشۇمچا پئرىنسىپ

 60- تاروو، مئيزام بئردىن ايىنىن 1- كۉنۅن باشتاپ جولعو قويۇلات، 2009- جىلى ۉچتۉن ايىنىن 29- كۉنۉ «شئنجاڭ ۇيعۇر اپتونوم رايونۇن 11- كەزەكتۉۉ ەل قۇرۇلتايىنىن تۇراقتۇۇ كومىتەتىنىن 16- جىيىندا ماقۇلدانعان ‹شئنجاڭ ۇيعۇر اپتونوم رايونۇنۇن ۇلۇتتار ىنتماعى ىنتىماعى تاربئيا نئيزامى› كۉچۉنۅن قالات».

بايلانىشتۇۇ ماقالا
ىرلار
سايتتىن باسما ۇقۇعۇ شئنجاڭ ەل رادىيو ئستانسىياسىنا تااندىق
بۇل سايتتان ۇرۇقساتسىز ماالىمات الۇۇعا بولبويت.