باشقى بەترادىيو ۇعۇۇىشكەرلەرسۉرۅتتۅر
ىر-كۉۉلۅرسۉرۅتتۅركىلىپتەررادىيو بەرۉۉلۅرۉن تانداپ ۇعۇۇ
جاڭىلىقتار
چىن چۇانگو ىلە قازاق اپتونوم وبلاسىندا تەكشەرىپ ىزىلدۅۅدۅ بولدۇ
   2017-01-03 11:51:56     xjbs   

بئردىن ايىنىن جە 1- ايدىن 1- كۉنۉنۅن 2- كۉنۉنۅ چەيىن، اپتونوم رايوندۇق پارتىكومدۇن شۇجئسى، شئنجاڭ ۅندۉرۉش قۇرۇلۇش بىڭتۇانىن بئرىنچى شۇجئسى، بئرىنچى ساياسى كوممۇسسارى چىن چۇانگو ىلە قازاق اپتونوم وبلاسىندا تەكشەرىپ ىزىلدۅۅدۅ بولۇپ، نەگىزگى قاتمارداعى كادىر، جۇمۇشچۇ- قىزماتچىلاردان جانا ار ۇلۇت ەلىنەن ابال سۇراپ، اپتونوم رايوندۇق پارتىكوم، ەل ۅكۉمۅتۉ اتىنان اپتونوم رايونۇبۇزداعى 23 مئلىيوندون كۅبۉرۅۅك ار ۇلۇت ەلىنە جاڭى جىلدىق جاقشى تىلەكتەرىن جەتكىزدى.
       قىشىنداسى تۉندۉك شئنجاڭ كۅمۉش تون جامىنعان ەلە. چىن چۇانگو الدى- ارتى بولۇپ قۇلجا شاارى، قۇلجا وودانى، قورعوس شاارى، شئنجاڭ ۅندۉرۉش قۇرۇلۇش بىڭتۇانى 4- دەۋىزىياسىنىن 62- تۇانىنا بارىپ، جوسپور دوكىلاتىن ۇعۇو، شااردىن ۅنۉگۉۉسۉنۅ نازار سالىپ، ايىل- قىشتاق، قوومدۇق قونۇشتاردى ارالاپ، ۅنۉگۉۉ جانا ۅزگۅرۉۉلۅر جۅنۉندۅ مايەك قۇرۇپ، قووز كەلەچەكتى جوسپورلودۇ.
     قۇلجا وودانى قۇدياريۉزى بازارى گەمە قىشتاعىنداعى دىيقاندار كۅڭۉل اچۇۇ وردۇ مەنەن قۇلجا شااردىق نۇرلۇق كۅچۅ باشقارماسى قوومدۇق قونۇش رايونۇنۇن قىيمىل بوربورۇندا، چىن چۇانگو چوعۇ جاڭى جىلدى ۅتكۅزۉپ جاتقان ار ۇلۇت جۇرتچۇلۇعۇنۇن جاڭى جىلىن قۇتتۇقتادى.
  كۅپچۉلۉك تولقۇندانىپ، چىن چۇانگونۇ تەگەرەكتەپ الىپ،، چىن چۇانگودون تالاشا ابال سۇرادى.
    چىن چۇانگو مىنداي دەدى:- جاڭى جىل جاڭى نشاان، جاڭى قىل جاڭى ۉمۉت. شئنجاڭداعى ار ۇلۇت ەلى اناردىن دانىنداي تىعىز ىنتىماقتاشىپ، قول قارماشىپ تەڭ العا ىلگەرىلەپ، چىمىرقانىپ كۉرۅش قىلىپ، ۅنۉككۅن، وموقتۇۇ قىرداالدى داعىدا جاقشى بەكەمدەپ، ۅنۉكتۉرۉۉسۉ كەرەك. كۅپچۉلۉكتۉن كۉنۉنۉن بۉردۅپ اچىلعان گۉلدۅن داعىدا جاقشى بولۇۇسۇن ۉمۉت قىلام.

      گەمە قىشتاق تۇرعۇندار كومىتەتىنىن ەلگە ىڭعايلۇۇ تەيلۅۅ بوربورۇندا، چىن چۇانگو بۇل جەرگە كەزەكچىلىك قىلىپ جاتقان قىزماتچىلار مەنەن جارقىن ماانايدا پئكىر الماشتىرىپ، الاردىن جاڭى جىلىن قۇتتۇقتاپ، چىن جۉرۅكتۅن القىش ايىتتى. چىن چۇانگو مىنداي دەدى:- نەگىزگى قاتمار __ بااردىق قىزماتتاردىن تىياناعى. كۅپچۉلۉكتۉن ەل ۉچۉن دەگەن ۇلۇۇ سەزىم مەنەن، ەلدىن ەمنەگە اجاتتۇۇ ەكەنىن ەەلەپ، تەيلۅۅ ىقماسىندا جاڭىلىق جاراتىپ، ەلگە تەيلۅۅ جۉرگۉزۉۉ، قووم اماندىعىن قورعوونۇن ەڭ سوڭقۇ بئر كىلومەتىر ارالىعىن جاقشى اچۇۇ كەرەك.
    كۅپچۉلۉكتۉن تۇرمۇش جاعدايى قانداي،   قانداي جاڭى ارزۇۇ- ۉمۉتتۅرۉ بار، مۇنۇ چىن چۇانگو ەستەپ تۇردۇ. قىشتاق تۇرعۇنۇ مومۇنجان قۇرباندىن ۉيۉندۅ، چىن چۇانگو بئر ۉي- بۉلۅ كىشىلەرىنىن كىرەشە ابالى، تۇرمۇشۇ سىياقتۇۇلارعا ابدان كۅڭۉل بۅلدۉ. مومۇنجاندىن كىچى ۇلۇۇ مەە پاراللىچى وورۇسۇنا، چوڭ ۇلۇۇنۇن كۅز وورۇسۇنا چالدىققانىن بىلگەندەن كىيىن، چىن چۇانگو جەرگىلىكتەكى جووپتۇۇ جولدوشتورعو، ارعا ويلوپ،  مومۇنجاندىن ۉيۉندۅكۉ بالداردى دارىلاتۇۇعا ىشتىكتۉۉ جاردام بەرىپ، ۉي- بۉلۅ جۉگۉن جەڭىلدەتىپ، تۇرمۇش ساپاتىن جوعورۇ كۅتۅرۉۉسۉن تابىشتادى.
    قۇلجا وودانى سادىق يۉزى ايىلى تۅپ جۅلۅۅ قىزماتىن جولعو قويعوندون بەرى، «قىزماتتاشتىق كوپپىراتىبى + دىيقان تۉتۉندۅر» جۉرۉشتۉرۉۉ ىقماسىن قولدونۇپ، دىيقان، مالچىلاردىنكىرەشەسىن ارتتىرىپ، كۅرۉنۉكتۉۉ ۅنۉمدۅرگۅ قول جەتكىزدى.
    جازداي جىلۇۇ، جاشىلچالار جايناعان جىلۇۇ باستىرمادا، چىن چۇانگو گۉل قىزماتتاشتىق كوپپىراتىنىن قىزماتچىلارى مەنەن جارقىن ماانايدا پئكىر الماشتىردى. قىزماتتاشتىق كوپپىراتىبىنىن قىزماتچىلارىنىن جەردى ايلاندىرىپ كىرەشە كىرگىزگەندەن بۅلۅك، بازادا ەمگەكتەنىپ، جىلدىق كىرەشەسىنىن 10 مئڭ يۇاندان اشقانىن ۇعۇپ، چىن چۇانگو قاتىرجام بولدۇ. ال مىنا بۇلاردى باسا كۅرسۅتتۉ:- كەمباعالدىقتان ارىلتۇۇ ۅتكۅلۉنۅ ات سالۇۇ كىشىلەردىن ويلوعون ويۇنا، ەلگە باقت جاراتۇۇعا بايلانىشتۇۇ، بىرۅۅ دا كەم بولبوستۇق، بىرۅۅنۉ دا قالتىرىپ قويبوستۇق تالابى بويۇنچا، تەگىن انىقتاپ، تۇۇرا جۅلۅۅ جولۇن تانداپ، ەلدىن چۅنتۅگۅن اقچاعا تولتۇرۇۇ كەرەك. استايدىل، چىندىقتى ئش جۉزۉندۅن ىزدەگەن تۉردۅ، كەمباعالدىقتان چىنىعى قۇتقازىپ، چىن كەمباعالدىقتان قۇتقازىپ، كەمباعالدىقتان قۇتقازۇۇ كۉرۅشۉنۅ ات سالۇۇنۇن چەچكىن جەڭىشىن قولعو كەلتىرۉۉ كەرەك.
   چىن چۇانگو قۇلجا وودانى جالىليۉزى بازارى جالىليۉزى قىشتاعىنداعى مەچىتتە، مەكەن سۉيۅر دئننى ىشمەرلەردەن ابال سۇرادى. ئمام انۋار يارمامەت قۇبانعان تۉردۅ مىنداي دەدى:- پارتئيا جانا ۅكۉمۅتتۉن كۅڭۉل بۅلۉۉسۉندۅ، مەچىتتىن شارت- جاعدايى جاقشىلاندى، بئزگە بەرىلگەن مامىلە دا جوعورۇ كۅتۅرۉلدۉ. دئننى ىشمەرلەر جانا دىنگە ىشەنەتۇرعان ەل پارتئيا جانا ۅكۉمۅتكۅ چىن جۉرۅكتۅن القىش ايتات، پارتئيا جانا ۅكۉمۅتتۉن چىن جۉرۅكتۅن قولدويت.
چىن چۇانگو مىنداي دەدى: - قووم وموقتۇۇ بولعوندو انان، ار ۇلۇت ەلى جاقشى تۇرمۇش كەچىرەت، دئننى ىشتەردىن قاقشى ۅنۉگۉۉ چۅيرۅسۉ بولوت. قالىڭ دئننى ىشمەرلەردىن مەكەندى سۉيۉۉ اسىل جۅرۅلگۅسۉن ۅۅرچۉتۉپ، قۇران كەرىمدى ۇقۇۇ، تۉشۉندۉرۉۉ قىزماتىن جاقشى ىشتەپ، دىنگە ىشەنەتۇرعان ەلدى تۇۇرا دئننى ىشەنىم تۇرعۇۇزۇعا، وپسۇزدۇقتۇ توسۇۇعا جەتەكتەپ، ۇلۇتتار ىنتىماعىن قورعوپ، قوومدۇن شايكەشتۉۉ وموقتۇۇلۇعۇن باچىمداتۇۇ كەرەك.
   قۇلجا شاارىنىن شاار جوسپور كۅرگۅزمۅقاناسىندا، چىن چۇانگو باسقاچىنان كۅرۉپ، قۇلجا شاارىنىن تارىحىن، ۅنۉگۉۉسۉن جانا قۇرۇلۇش ابالىن استايدىل ەەلەدى.
چىن چۇانگو مىنا بۇلاردى باسا كۅرسۅتتۉ:- قۇلجا شاارىنىن تارىحى ۇزۇن، ارتقچىلىعى ۅزگۅچۅ، ەلدىن شاارى ەل ۉچۉن دەگەندە بەكەم تۇرۇپ، شااردىن ۅنۉگۉۉ جوسپورۇنا ۇرمات قىلىپ، شااردىن جوسپور قۇرۇلۇش دەڭگەەلىن ۉزگۉلتۉكسۉز جوعورۇ كۅتۅرۉپ، شااردىن ۅزگۅچۅلۉگۉن جانا باساكەلەشۉۉ كۉچۉن چىمىرقانىپ جوعورۇ كۅتۅرۉپ، ار ۇلۇت ەلىنىن بۇل جەردەكى تۇرمۇشۇن داعىدا باقىتقا بۅلۅۅ كەرەك.
      قۇلجا شاارى جىنلئن ەلدىك مادانئيات قىيمىل بوربورۇنۇن كىلاسى، رەپىتىس زالىنا كىرىپ، چىن چۇانگو ار ۇلۇت ار سالاا ەلىنىن جاڭى جىلىن قۇتتۇقتادى. ال لاتىن بئيى جانا ماشمۇش ماشىعىپ جاتقان بالداردى، بئلىمدى جاقشى ۉيرۅنۉپ، دەنەنى جاقشى تاقشالدىرىپ، ۅسۉپ جەتىلىپ، سوتسىيالىستىك شئنجاڭدىن قۇرۇۇچۇلاردان بولۇۇعا شقتاندىردى؛ كۅكتۅم مايرامدىق كەچەلىكتىن ويۇن نومۇرلارىنا دايىندالىپ، رەپىتىس قىلىپ جاتقان ارتىستەردى، ار قايسى ۇلۇتتاردىن ەلدىك كۅركۅم ۅنۅرۉن جاقشى قورعوپ، مۇراگەرلىك قىلىپ، شئنجاڭداعى ار ۇلۇت ەلىنىن كۅركۅم ۅنۅر كوحارىن داعىدا نۇرلانتۇۇعا شىقتاندىردى. ال جاشانعاندار حور توبۇنداعى مۉچۅلۅردۉن جاڭى جىلىن قۇتتۇقتاپ، دەنىن سوو بولۇۇسۇن تىلەدى.
كۅپچۉلۉكتۉن سۇنۇشتووسۇندا، چىن چۇانگو كۅپچۉلۉك مەنەن بىرگە «اتا مەكەندى داڭازالوو» دەگەن ىردى ىرداپ، ۇلۇۇ اتا مەكەندىن جاڭى بئر جىلدا تۉردۉۉ ىشتەرىنىن كۉنسايىن گۉلدۅنۉۉسۉن ورتوق تىلەدى.

      نۇرلۇق كۅچۅ باشقارما رايونۇندا، چىن چۇانگو نەگىزگى قاتمار ۇيۇمدۇق قۇرۇلۇشۇ، «ەكىنى ۉيرۅنۉپ، تولۇمدۇۇ پارتئيا مۉچۅسۉ بولۇۇ» ۉيرۅنۉۉ تاربئياسى جانا «ۇلۇتتار ىنتىماقتاشىپ، بئر تۇۇعانداي جاشايلى» قىيمىلىنىن قۇلاچ جايدىرىلۇۇ ابالىن استايدىل ەەلەدى.
چىن چۇانگو مىنا بۇلاردى باسا كۅرسۅتتۉ:- «ەكىنى ۉيرۅنۉپ، تولۇمدۇۇ پارتئيا مۉچۅسۉ بولۇۇ» ۉيرۅنۉۉ تاربئياسىن قۇلاچ جايدىرۇۇنۇ كەزمەت جانا اراكەتتەندىرگىچ كۉچ دەپ بئلىپ، باش شۇجئسى شئى جىنپىڭدىن جەلەلەش زارىل سۅزۉنۉن روحۇن تەرەڭ ۉيرۅنۉپ، تاامايلاشتىرىپ، پارتئيانى باشقارۇۇ نەگىزگى تولقۇ جووپتۇۇلۇعۇن جالپى بەتكەي جۉزۅلۅشتۉرۉپ، نەگىزگى قاتماردىن پارتئيا قۇرۇلۇشۇن جالپى بەتكەي كۉچۅتۉپ، پارتئيا مۉچۅلۅرۉ مەنەن ەل قايسىل جەردە بولسو، پارتئيا قۇرۇلۇش قىزماتى وشول جەرگە كىرۉۉنۉ ىشكە اشىرۇۇ كەرەك. پارتئيا تۇۇسۇن ايقىن جەلبىرەتىپ، ساپاتىنا كەپىلدىك قىلعان الدىنقى شارتىندا پارتئيا مۉچۅلۅرۉ قوشۇۇنۇن كۉچ سالاا ۅنۉكتۉرۉپ، زورويتۇپ، پارتئيا ۇيۇمۇنۇن ار بئر قوومدۇ باشقارۇۇ كىلاتكاسىنا چەيىن قۇرۇپ، پارتئيا قىزماتى، ەل قىزماتى، قوومدۇق باشقارۇۇنۇن جالپى بەتكەي قاپتووسۇن ىشكە اشىرۇۇ كەرەك.

▲چىن چۇانگو داعى الدى-ارتى بولۇپ قورعاس شااردىق 18 بۅلمۅ چەگاراسىن تەكشەرۉۉ پۇنكىتىنە، اكىمچىلىك تەيلۅۅ جۉرگۉزۉ بوربورۇ جانا جۇڭگو-قازاقىستان قورعاس ەل ارالىق چەگارا قىزماتتاشتىق بوربورۇ مەنەن قىزماتتاشتىق بوربورۇ تەسكۅۅ رايونۇنا كەلىپ، چەگارا سووداسىن، ۇنۋەرسال باجىدان كەچىرىم قىلىنعان رايون قۇرۇلۇشۇ، ۅنۅرجاي ۅنۉگۉۉ سىياقتۇۇ ابالدارىن استايدىلدىك مەنەن كۉزۅتتۉ. چىن چۇانگو مىنا بۇلاردى باسا كۅرسۅتتۉ: چەك ارا قۇرۇلۇشۇ چىنعى ئشتەپ، جاقشى باشقارىپ، جاقشى پايدالانىپ، جىبەك جولۇ ەكونومىكا القاعى ۅزۅكتۉۉ رايون قۇرۇلۇشۇ ۉچۉن ارقا تىرەك مەنەن قامدووبۇز تئيىش. باش شۇجئ شئى جئنپىڭ ورتوعو قويعون " جاشىل تۉستۉ جىبەك جولۇن جاراتىپ، سوو جىبەك جولۇن قۇرۇپ، اقىل قۇرباتىنداقى جىبەك جولۇن قۇرۇپ، تىنچ جىبەك جولۇن قۇرۇۇ"داقى زارىل جول-جوبوسۇن استايدىل تااماي جۉزۅلۅشتۉرۉپ، العىلىقتۇۇ ابالداردى بەكەم قارماپ، قىزمات جۉزۅلۅشتۉرۉن قاتااڭداشتىرىپ، تۉيۉندۉۉ تۉرلۅردۉ جۉزۅلۅشتۉرۉپ، شئنجاڭدىن جىبەك جول ەكونومىكا القاعى ۅزۅكتۉۉ رايون قۇرۇلۇشۇن تەز باچىمداتىپ، جاڭى ەكونومىكا ارتۇۇ تۉيۉنۉن جەتىلدىرۉۉبۉز كەرەك.
▲تەكشەرۉۉ مەزگىلىندە، چىن چۇانگو داعى بئڭتۇان 4-دئۋىزىيا 62-تۇان سەنلىيەنگە كەلىپ، بئڭتۇان كادىر جۇمۇشچۇلاردان چىن ىقلاستۇۇلۇق مەنەن ال سۇرادى. چىن چۇانگو مىنا  بۇلاردى بئلدىردى: اسكەر تۇرعۇزۇپ دىڭ جەر اچتىرىپ چەگارانى قورعوو چەگارانى اچىپ ۅنۉكتۉرۉۉ، چەگارانى بەكەمدۅۅدۅكۉ زارىل ارعا. ون قانچا جىلدان بەرى، بئڭتۇانداقى قالىڭ جۇمۇشچۇ قىزماتچىلار شئنجاڭدى ۅنۉكتۉرۉۉ، ۇلۇتتار ىنتىماقتۇلۇعۇن ارتتىرۇۇ، قووم تۇرۇقتۇلۇعۇن قورعوو، ماملەكەت چەگاراسىن بەكەمدۅۅ ۉچۉن ۅچبۅس تارىحىي سالىمدارىن قوشتۇ. بئڭتۇانعا كۅڭۉل بۅلۉپ، بئڭتۇاندى قورعوپ، بئڭتۇاندىن تۇرۇقتاندىرعىچ، ۉلگۉلۉ رايوندوقۇ زارىل رولۇن چىنعى ۅۅرچۉتۉبۉز كەرەك.
▲چىن چۇانگو تەكشەرۉۉ بارىشىندا مىنا بۇلاردى باسا كۅرسۅتتۉ: بىيىل پارتئيانىن 19-قۇرۇلتايى اچىلىلا تۇرعان جىل، جانداما قامدوودو قۇرۇلما مۉنۅزدۉۉ ىسلااتتى تەرەڭدەتۉۉ جىلى، "13-بەش جىلدىق جوسبوردۇ" اتقارۇۇداقى زارىل بئر جىل. اپتونوم رايونۇبۇزداقى ارقايسى ۇلۇت كادىرلارى باش شۇجئى شئى جئنپىڭدىن چاقىرىعى بويۇنچا، بىلەكتى تۉرۉپ چىمىرقانىپ ئشتەپ، اپتونوم رايونۇبۇزدۇن 9-جولقۇ پارتئيا ۅكۉلدۅر جىينالىشى مەنەن اپتونوم رايوندۇق پارتكومدۇن ەكونومىكا قىزمات جىينالىشى رۇحۇن استايدىل تااماي جۉزۅلۅشتۉرۉپ، قووم تۇرۇقتۇلۇعۇ مەنەن ۇزاققى بەيپىل باشقارۇۇ باش نئشانىن بئردەمجىي بەكەمدەپ، قووم شايكەشتۉۉلۉگۉن، تۇرۇقتۇۇلۇعۇن ىلگەرلەتىپ، ەكونومىكانىن تۇرۇقتۇۇ سوو ۅنۉگۉۉسۉن باچىمداتىپ، وزوت تابىلعالار ارقىلۇۇ پارتئيانىن 19-قۇرۇلتايىنىن جەڭىشتۉۉ اچىلۇۇسۇن جىلۇۇ ماانايدا توسۇپ الالى. تۇرۇقتۇلۇقتۇۇ قورعوونۇ بااردىق ساياسىي مىلدەتتىن نەگىزى قىلىپ، جووپكەرچىلىك مەنەن مەكەندى قورعوپ، چىنىعى ئشتەپ، بوش قالتىرباي، ارتۉرلۉ قووم تۇرۇقتۇلۇعۇن قورعوو ارعالارىن تااماي جۉزۅلۅشتۉرۉپ، قووم جالپى ابالى مەنەن ىراشكەرلىكتۉۉ تۇرۇقتۇلۇۇن ئش جۉزۉنۅ اشىرۇۇ، تۇرۇقتۇلۇقتا العا ىلگەرلۅۅ قىزماتىنىن نەگىزىن بەكەمدەپ، جاڭى ۅنۉگۉۉ تاانىمىن بەكەم تۇرعۇزۇپ جانا تااماي جۉزۅلۅشتۉرۉپ، ەكونومىكا ۅنۉگۉۉسۉنۉن جاڭى تۇرپانىن ىيعارۇۇعا باشتااق قىلىپ، ۅنۉگۉۉ ساپاتىن جوعورۇلاتۇۇ مەنەن بەرەكەتىن ارتتىرۇۇنۇ بوربور قىلۇۇدا بەكەم تۇرۇپ، ەكونومىكانىن تۇرۇقتۇۇ ارتىپ، سوو ۅنۉگۉسۉن باچىمداتۇۇبۇز تئيىش. كۅكتۅم مايرامى كەلۉۉ اراپاسىندا، قالايىق-قالىق كۅڭۉل بۅلگۅن ايرىقچا كەمباعالداردى جۅلۅۅ قىزماتىن چىنعى بەكەم ئشتەپ، جوقتوپ ال سۇروو جانا مەەرىمدۉۉلۉك جەتكىرۉۉ قىيمىلىن كەڭىرى قۇلاچ جايدىرىپ، قالايىق-قالىقتىن ۅندۉرۉش تۇرمۇشۇنداقى ئش جۉزۉندۉك قىيىنچلىعىن كۉچ سالاا چەچىپ، جولدوش شئى جئنپىڭ باش شۇجئى بولعون پارتئيا بوربوردۇن قامقوردۇعۇن جانا مەەرىمدۉلۉك جەتكىرۉۉسۉن قالىڭ قالايىق-قالىقتىن جۉرۅگۉنۅ ورنوتۇۇسۇ كەرەك. ارتۉرلۉ قووم قامتاماسىزداندىرۇۇ، قوومدۇق قۇتقارۇۇ ارعالارىن ۅز باتى تااماي جۉزۅلۅشتۉرۉپ، كەمباعال قالايىق-قالىقتىن تۇرمۇشۇن چىنعى ورۇنداشتىرىپ، ارقايسى ۇلۇت ەلىنىن قۇبانىچتۇۇ مايرام ۅتكۅرۉپم باقتىلۇۇ تۇرمۇش ۅتكۅرۉسۉۉنۅ كەپىلدىك  قىلۇۇبۇز كەرەك.

بايلانىشتۇۇ ماقالا
ىرلار
سايتتىن باسما ۇقۇعۇ شئنجاڭ ەل رادىيو ئستانسىياسىنا تااندىق
بۇل سايتتان ۇرۇقساتسىز ماالىمات الۇۇعا بولبويت.