باشقى بەترادىيو ۇعۇۇىشكەرلەرسۉرۅتتۅر
ىر-كۉۉلۅرسۉرۅتتۅركىلىپتەررادىيو بەرۉۉلۅرۉن تانداپ ۇعۇۇ
جاڭىلىقتار
باش نئشااندى ىمەرچىكتەپ، قووم وموقتۇۇلۇعۇن چەچكىن قورعويلۇ
   2017-10-11 12:17:25     xjbs   

ىستانسىيابىز قابارى:
       پارتئيا 18- قۇرۇلتايىنان بەرى، ايرىقچا اپتونوم رايوندۇن 9- جولقۇ پارتئيا قۇرۇلتايىنان بەرى، جولدوش شئى جئنپىڭدى ۅزۅك قىلعان پارتئيا بوربوردۇق كومىتەتىنىن چىنىعى ۉمۉتۉ مەنەن قامقوردۇعۇن ارقالاپ، اپتونوم رايوندۇق پارتىكوم بۉت شئنجاڭداعى ار ۇلۇت كادىر جۇرتچۇلۇعۇن ىنتىماقتاشتىرىپ جەتەكتەپ، باشتان- اقىر تەرروردۇققا قارشى تۇرۇپ، وموقتۇۇلۇقتۇۇ قورعوونۇ بارىن باسىپ تۉشۅتۇرعان ساياسى مىلدەت جانا تايشان تووسۇنان دا وور ساياسى جووپتۇۇلۇق قىلىپ، باش نئشااندىن جەتەكتۅۅسۉندۅ، اتتانۇۇ چاقىرىعىن چاقىرىپ، «بىرىكمە مۇش»تۇ جاقشى ۇرۇپ، تىزگىن قولدو بولۇۇداي ىشەنىچ جاناقايرات مەنەن شئنجاڭدىن قووم وموقتۇۇلۇعۇ جانا ۇزاققا بەيپىل باشقارۇۇ بولوت قورعونۇن بەكەم تۇرعۇزدۇ.  . ىستانسىيابىز قابارچىلارى چىن جۉلئى، چايلئن، لىگاڭ، ايبىنداردىن قابارى:

  دۉينۅدۅكۉ ار قانداي بئر كىشى جە ار قانداي بئر ۇلۇتتۇن باقىتى بۅلچۅكتۅچۉلۉك، دئننى وپسۇزدۇق جانا زومبۇ تەرروردۇق نەگىزىندە قۇرۇلعان ەمەس، «ۉچ تۉردۉۉ كۉچتۅر» ۇلۇتتاردىن سوو ۅنۉگۉۉسۉنۅ زىيان جەتكىزەتۇرعان ۇۇلۇ ۅسمۅ كىلەتكاسى.
    بۇل اۋات ووداندىق پارتىكومدۇن ورۇنباسار شۇجئسى، اكىمى وبۇلقاسىم مەتتۇرسۇندۇن ويۇ جانا جۉرۅك سۅزۉ، وشوندوي ەلە بئر كومپارتئيا مۉچۅسۉنۉن چىنىعى ىقلاسى جانا باتىمدۇۇلۇق مەنەن ارقالووسۇ سانالات. 2017- جىلى جىل باشىندا، انىن «ۇيعۇر بووردوشتور ويعونعۇلا» اتتۇۇ قاتى چاعىلعانداي تەڭىرتوونۇن تۉندۉك- تۉشتۉگۉنۅ تارادى.
     بىيىل چىن قۇراندىن جە 3- ايدىن 25- كۉنۉ، اپتونوم رايوندۇق پارتىكوم، ەل ۅكۉمۅتۉ: وبۇلقاسىم مەتتۇرسۇنعا «چىعاان كومپارتئيا مۉچۅسۉ»، «ۇلۇتتار ىنتىماعىن جىلىشتاتقان ۉلگۉ» اتاعىن ىيعارۇۇنۇ چەچىم قىلدى ارى اپتونوم رايونۇبۇزدا وبۇلقاسىم مەتتۇرسۇندان ۉيرۅنۉۉ قىيمىلىن قۇلاچ جايدىردى. بۇعۇنۇن جە 4- ايدىن 28- كۉنۉ، اپتونوم رايوندۇق پارتىكومدۇن شۇجئسى چىن چۇانگو جول- جوبو بەرىپ، اپتونوم رايونۇبۇزداعى كادىرلار جۇرتچۇلۇعۇن تەرەڭ چەچكىن پوزىتسىيا بئلدىرۉۉ قىيمىلىن  ىچكەرلەي قۇلاچ جايدىرۇۇسۇن تالاپ قىلىپ، باش نئشااندى ىشكە اشىرۇۇعا مىقتۇۇ جامااتتىق تۉركۉك مەنەن قامدادى.

بئر تال تاش سۇۇ ۉستۉندۅ قاتمارلانعان تولقۇن قوزعوعوندوي، اپتونوم رايونۇبۇز تارىحىنداعى مۇردا بولۇپ كۅربۅگۅن بئر ىرەتتىك «چەچكىن پوزئتسىيا» بىلدىرۉۉ قىيمىلى باشتالدى. جەتەكچى كادىرلار نەگىزگى قاتمارداعى ەلدىن اراسىنا تۉشۉپ، شئنجاڭ ئچى- سىرتىنداعى جوعورۇ وقۇۇ جايلاردىن وقۇتۇۇچۇ- وقۇۇچۇلارىنان تارتىپ ىچكەرى ۅلكۅدۅكۉ شئنجاڭدىق سووداگەرلەرگە چەيىن، مەكەن سۉيۅر دئننى ىشمەرلەردەن تارتئپ دىيقان، مالچىلارعا چەيىن، ادىلەت ۉنۉ باارى جەردى قاپتادى. تۉبۉنۅن تازا، كۅپتۅگۅن العاچىندا بۉدۅمۉك بولعون ماسەلەلەر تۇۇرا تۉپكۉرۉنۅن چەچىلدى؛ چەچكىن پوزىتىسيا بىلدىرۉۉدۅ، ار بئر قاتىشۇۇچۇ ۅزۉنۉن جۉرۅك تۉپكۉرۉنۅن چىعارىپ، ئدىياسىنداقى تۇماندار بۉتۉندۅي تاراپ، ماسەلەنىن بار ئدىيالىق باشاتىن  كۅرسۅتۉپ بەردى.

  اسقار ياسىن جانا سۇبىينۇرلارداي چىڭحۇا ۇنىۋەرىستەتىىنىن ماگىستىر اسپارانتتىق وقۇۇ تارىحىن العان 90- جىلداردان كىيىن تۅرۅلگۅن ۇيعۇر بئر جۇپتار مىندان تەرەڭ تااسئرات الىپ، شىبىر سۅز جامااتتىق ۅرۉشۉندۅ «تۉشتۉك شئنجاڭدا قىشتاقتا تۇرۇپ، ۉگۉتتۅپ لەكسىيا سۉيلۅگۅندۅكۉ جۉرۅك سۅزۉم» دەگەن تەماداعى ماقالانى جارىيالاپ، 10 سااتقا جەتبەگەن ۇباقىتتا وقۇۇ سالىشتىرماسى 160 مئڭ ىرەتكە جەتتى.
    اسقار ياسىن مىنداي دەدى:- بئز ۇيعۇر جاشتارىنا، بئز سۅزسۉز ىراازچىلىق بئلدىرۉۉنۉ بىلۉۉبۉز كەرەك. پارتئيا جانا اتا مەكەندىن بئزدى باعىپ چوڭويتقونۇنا چىمىرقانىپ جووپ قايتارۇۇبۇز كەرەك دەپ ايتابىز.
 وموقتۇۇلۇق بولبوسو، باارى نۅلگۅ تەڭ. قووم وموقتۇۇلۇعۇ مەنەن ۇزاققا بەيپىل باشقارۇۇ __ جولدوش شئى جىنپىڭدى ۅزۅك قىلعان پارتئيا بوربوردۇق كومىتەتىنىن شئنجاڭدى باشقارۇۇ ىقمىنىن ۅزۅكتۉۉ ئدىياسى، وشوندوي ەلە بۉت شئنجاڭداعى ار ۇلۇت ەلىنىن چىنىعى ۉمۉتۉ، داعىدا ار داراجالۇۇ وموقتۇۇلۇقتۇۇ قورعوو كۉچتۅرۉنۉن مىلدەتى.
   بىيىل جالعان قۇران جە 2- ايدىن 16- كۉنۉنۅن 18- كۉنۉنۅ چەيىن، اپتونوم رايونۇبۇز حوتەن، قاشقار، ۉرۉمچۉدۅ تەرروردۇققا قارشى تۇرۇپ، وموقتۇۇلۇقتۇۇ قورعوو انت بەرۉۉ جىينالىشىن ايرىم- ايرىم ۅتكۅزدۉ. «ايباتتۇۇ سۇر كۅرسۅتۉۉ قۇرالدۇۇ دالا ماشىعى» زومبۇ تەررورچۇلاردىن ايباسىن جەرگە ۇرۇپ، ار ۇلۇت ەلىنە داعىدا ىشەنىمدۉۉ قووپسۇزدۇق سەزىمىن بەردى. وشوندوي ەلە بۉت قوومدوقۇلاردى زومبۇ، تەررورچۇلار مەنەن اقىرىنا چەيىن كۉرۅش قىلۇۇعا شىقتاندىردى. شئنجاڭ قووم- قووپسۇزدۇق چەك ارا قورعوو باش اتىرەتى اراكەتچان بۅلۉمچۅ اتىرەتى 2- چوڭ اتىرەتى 5- ورتو اتىرەتىنىن جووكەرى بالعىنتاي قۇرمەت مىنداي دەدى:- جۇرتۇبۇزدۇ قورعوپ، ار قانداي بئز زاكونسۇز ۇنسۇزدۇن بۇزۇقۇلۇق قىلۇۇسۇنا جول قويبوي، شئنجاڭدىن قووم وموقتۇۇلۇعۇ مەنەن ۇزاققا بەيپىل باشقارۇۇسۇنا بئر كىشىلىك سالىمىبىزدى قوشوبۇز.

وشونۇ مەنەن قاتار، بئر سيرا ۉستۉرتتۅن جانا تۉپكۉرۉنۅن تۉزۅلگۅن، ۇنىۋەرسال ساياسات جۉرگۉزۉلگۅن تەرروردۇققا قارشى تۇرۇپ، وموقتۇۇلۇقتۇۇ قورعوو «بئرىكمە مۇشۇ» چاعىلعانداي داروو سوققۇ بەرىپ، «التىنى بەكەم قارموو»، «بەشتى باشقارۇۇ»، «تۅرت جالپى بەتكەي»  سىياقتۇۇلاردىن باارى تىيەر جەرىنە تىيىپ، باارى تۅپ تۇۇرا بولدۇ.
ناق مايدان دووشۇ: سۉيلۅشۉۉ اپپاراتىنىن دوشۇ: كاڭ ان ساقچى ىشتەرى پونكىتى، كاڭ ان ساقچى ىشتەرى پونكىتى تەڭىرتوو چىعىش جولۇنا تەز كەلگىلە.....
مىنا ۇشۇنداي سەگىنالدى تاپشىرىپ الىپ، ناق مايدانعا بارىپ، بئر جاڭسىل قىلعانعا چەيىن بئر مئنۇت دا ۇباقىت كەتبەيت. قاشقار شااردىق قووم- قووپسۇزدۇق مەكەمەسى نازارباق ساقچىقانا مانىۋەردەكى «قارا نەەتتۉۉ كشىلەر»دى تىزگىنددى.
2014- جىلى بۇعۇنۇن جە 4- ايدىن 28- كۉنۉ، باش شۇجئى شئى جئنپىڭ قاشقار شاارى نازارباق ساقچىقاناسىنا بارپ، ۋىدىيودو كۅزۅمۅلدۅپ تىزگىندۅۅ، اسكەرى قۇرال- جاراقتاردى كۅزدۅن كۅچۉرۉپ، تەرروردۇققا قارشى تۇرۇپ، زومبۇلۇقتان ساقتانۇۇ مانۋەرىن كۅرگۅن. باش شۇجئى كۅپچۉلۉكتۉن «دەمەيدە كۅبۉرۅۅك تەر تۅگۉپ، سوعۇشتا ازىرااق قان اعىزۇۇ»سۇن تابىشتاعان. ۉچ جىلدان بەرى، ساقچىقاناداعى ار بئر ەل ساقچىسى مۇنۇ ەستە بەكەم ساقتاپ، بەيپىل كەزدە قووپتۇۇ ويلوپ، كۅپ مانۋەر ۅتكۅزۉپ، الدىن الىپ، اماندىقتى قورعودۇ.
ساقچىقانانىن ساياسى جەتەكچىسى تاۋ يوڭشىڭ مىنداي دەدى:- كۉنۉنۅ ورتوچو بەش، التى جولۇ دالا مانۋەرىن الىپ بارابىز، تەز بولعوندو 30، 40 سئكونىتتا ناق مايدانعا جەتىپ بارات.

شئنجاڭدا 5600 كىلومەتىردەن اشۇۇن ۇزۇندۇقتاعى چەگارا لئنىياسى بار، ادامسىز رايون ىچىندەگى «تىرۉۉ چەپ بەلگى تاشى» اتالعان ۋئي اعايدان تارتىپ «بئر ۅمۉر تەك قانا بئر ئشتى قىلىپ، مەن اتا-مەكەندىن قورعوچۇۇسۇ بولومۇن» دەگەن ما جۉنۋۇعا چەيىن، انان داعى «قىينچىلىققا باش ىيبەي، قىچقىلىكتەك كەمچىل بولعونۇ مەنەن روحتون جاردى ەمەس» قونجىراپ چەگارا قورعونۇۇ تەكشەرۉۉ پۇنكىتى الدىنقى چەپ قاروولقاناسىنا چەيىن، پارتئيا ۅكۉمۅت، ارمئيا-ساقچى، ارمئيا جانا ەل شايكەشىپ بىرلەشمە قىيمىلعا كەلىپ، ون مئڭ چاقىرىم چەك ارا لئنىياسىن چەچكىندىك مەنەن بەكەم قايتارۇۇدا. قونجىراپ چەگارا قورعونۇۇ لئيانىنىن باشچىسى ياڭ يىڭۋئي مىنداي دەدى: «بار زەەنىبىز مەنەن چەگارانى قورعوپ، بۅكسۅۅ تووعو تامىر تارتىپ، پارتئيانىن سۅزۉن ۇعۇپ، پارتئيانى ەەرچىپ جۉرگۅن اسكەرى بۅلۉك بولوبۇز».
      اربئر شئنجاڭدىق قووم وموقتۇۇلۇعۇنان نارىپ الۇۇچۇ، وشوندوي ەلە سۅزسۉز قووم وموقتۇۇلۇعۇنداقى قورعووچۇ. نەگىزگى قاتمار وموقتۇۇ بولبوسو شئنجاڭ تىنچ بولبويت. اپتونوم رايونۇبۇزداقى 9751 ەل ابالىن بئلۉۉ، ەلگە نارپ جەتكىزۉۉ، ال كۅڭۉلۉن الۇۇ قىشتاقتا تۇرۇشتۇۇ قىزمات اتىرەتى تەڭىر توونۇن تۉشتۉك-تۉندۉگۉنۅ كەڭىرى تارالعان. 50 مىڭدەن اشۇۇن كادىر نەگىزگى قاتمارعا ىچكەرلەي بارىپ، ايىل-قىشتاق قوومدۇق قونۇشتارعا تامىر تارتىپ، تاشقا تامعا باسقانداي، تەمىرگە ئز قالتىرعانداي ئستىلى ارقىلۇۇ، نەگىزگى قاتماردا جوعورۇدان تۅمۅنگۅ چەيىن كۉچ جۇمشاپ، ەل ىرايىن قولعو كەلتىرۉۉ بويۇنچا قىزماتتاردى ىشتەدى.            
       جەتىنىن ايى جە 10-ايدا شئنجاڭ مەدىتسىنا ۇنىۋەرسىتەتىنىن مەكتەپ قورووسۇندا كۉن چايىتتاي اچىق ەلە، حوتەن وودانى بۇزاق ايىلى تەكەئرىق قىشتاعىنان كەلگەن اۋانىساحان ابدۇللا كىلاستا ۉيرۅنۉش قىلپ جاتات بولچۇ. بۇل جوعورۇ وقۇۇ جايدىن بئرىنچى جىلدىعىنداقى جاڭى وقۇۇچۇنۇن جالعىز بوي اپا ەكەنىن ەچ كىم ويلوعون ەمەس. 5 جىلدىن الدىندا، دئني وپسۇز ئدىيانىن ازىقتىرۇۇسۇ ايىنان، تەگىندە ۇنىۋەرسىتەتكە ۅتكۅن اۋانىساحان ابدۇللا اتا-ەنەسىنىن توسۇۇسۇ سەبەپتۉۉ وقۇۇ مۅرتۉنۅن قۇرۇۇ قالات. بىيىل جالعان قۇران جە 2-ايدا، حوتەن ايماقتىق پارتكوم ۉگۉت بۅلۉمدۉن قىشتاقتا تۇرۇشتۇۇ كادىرى لىيۇ يۉچىن كۅپ جولۇ تۉتۉندۅرگۅ كىرىپ، كۅپ جاقتىن چىمىرقانۇۇسۇ ارقىلۇۇ اۋانىساحان ابدۇللانى قايرادان جوعورۇ وقۇۇ جاي سىنووسۇنا قاتىشتىرىپ، 5 جىل كەچىگىپ جوعورۇ وقۇۇجايعا بارۇۇ اڭسووسۇن ىشكە اشىرات. لىيۇ يۉچۉن مىنداي دەدى: «اۋانىساحان ۇنىۋەرسىتەتتە وقۇۇ اڭسووسۇن ىشكە اشىرعاندان كىيىن، قىشتاقتا كۅپتۅگۅن وقۇۇدان چەگىنگەن بالدار مەنى ىزدەپ كەلىشتى، ۇچۇردا، وقۇۇدان چەگىنگەن 5 بالانىن مەكتەپتە وقۇۇ ماسەلەلەسىن بئر جاڭسىل قىلدىق، الار داعى بئلىم ارقىلۇۇ ۅزۉنۉن تاعدىرىن ۅزگۅرتۉۉنۉ ويلوپ جاتىشات».  

     باش نئىشاانعا نازار وودارۇۇ، باش نئشااندان كۅز ۉزبۅۅ، باش نئشااندى جۉزۅلۅشتۉرۉۉ..... نەگىزگى قاتماردىن بئرىنچى چەبىندە كۉرۅش قىلىپ جاتقان پارتئيالۇۇ كادىرلار مىنداي دەشتى: ازىر ۅزۉمدۉن نئشاانىم ايقىن بولدۇ، تولۇق قايرات مەنەن ىشتەيتۇرعان مەزگىلگە كىردى. اقسۇۇ شاارى جاڭى شاار كۅچۅ باشقارماسى اعارتۇۇ قوومدۇق قونۇش پارتئيا ياچەيكاسىنىن ورۇن باسار شۇجئسى جاڭ حوڭ مىنداي دەدى: «چىمىرقاندىم، مىنچالىق تۉيشۉك تارتقانىم ەچ نەرسە ەمەس، كۅڭۉلۉڭدۅ قايراتتۇۇ بولسوڭ سۅزسۉز قىزمات وردۇنا چىققاندا ىيگىلىككە جەتىشەسىڭ، شئنجاڭدىن قووم وموقتۇۇلۇعۇ جانا ۇزاققا بەيپىل باشقارۇۇ باش نئشاانى ۉچۉن كۉچ چىعارىپ، پارتئيا 19-قۇرۇلتايىنىن جەڭىشتۉۉ اچىلۇۇسۇنا تارتۇۇ قىلابىز».
 اپتونوم رايون قووم وموقتۇۇلۇعۇن قورعوودو بىرىكمە مۇش ۇرۇۇنۇ بەرەكەتتۉۉ جولعو قويۇپ نارىپ الدى، قالايىق-قالقتىن قووپسۇزدۇق سەزىمى، تىنچتىق سەزىمى بىردەمجي كۉچۅيتۉلدۉ.    

        ۉرۉمچۉ شاارنىن تۇرعۇنۇ ۋاڭ يۇان يۇان اركۉنۉ كەچكى تاماقتان كىيىن ۉيدۅگۉلۅرۉ مەنەن بىردىكتە باقچاعا بارىپ سەيىلدەپ كۅچۅ قىدىرات، ەلگە وڭتويلۇۇ ساقچى ىشتەرى پۇنكىتىنىن ەل ساقچىسى كۉنۉ-تۉنۉ كۉزۅتتۅ تۇرعانىنان كۅڭۉلۉ جاي تاپقانىن ايتىپ مىنداي دەدى: «كۅپچۉلۉكتۉن بااردىعىندا قووپسۇزدۇق تاانىمعا ەە بولۇشتۇ، ازىر كۅۅنۉبز توق. مەن بالا كەزىمدەن تارتىپ ەلە شئنجاڭدىن ىسىق توپۇراعىندا ۅسۉپ جەتىلدىم، ازىر دوستورۇم داعى بەيپىل تىرىچىلىك قىلىپ جاتىشات، تۇرمۇشۇبۇز بارعانسايىن جاقشىلانىپ، انسايىن قووپسۇز بولدۇ، مەنىمچە مەن پارتئيا جانا ۅكۉمۅتكۅ القىش ايتامىن، شئنجاڭدىق بولعونۇمان ۅكۉنبۅيۉم».
  اپتونوم رايوندۇق پارتكوم پارتئيا مەكتەپتىن ورۇن باسار مەكتەپ باشچىسى ەبەيبۇللا ابدۇسالام مىنداي دەدى: «قووم وموقتۇۇلۇعۇ جانا ۇزاققا بەيىپل باشقارۇۇ ەڭ چوڭ ەل تۇرمۇشۇ، ەلدىن بەيپىل تىرىچىلىك قىلۇۇسۇنۇن الدىنقى شارتى، ۇلۇتتار چوڭ ىنتىماقتۇۇلۇعۇنۇن ۇل تاشى، بۉت ماملەكەت مەنەن بىردىكتە جالپى بەتكەي الدۇۇ قووم قۇرۇۇنۇن كەپەلەتى، بئز باش نئشااندى جەتەكچى قىلىپ، باش نئشااندى جۉزۅلۅشتۉرۉپ جولدوش شئى جئنپڭدى ۅزۅك قىلعان پارتئيا بوربوردۇق كومىتەتىنە بئزدىن بااردىعىن باسىپ تۉشكۅن وور مىلدەتتەرىىبىزدى تاپشىرىپ، شئنجاڭداعى ار ۇلۇت كادىر، قالايىق-قالقتىن ۉستۉندۅگۉ ساياسئي جووپكەرچىلىك دەپ بئلۉۉبۉز كەرەك، تەك ۇشۇنداي بولعوندو انان تەروردۇققا قارىشى تۇرۇپ وموقتۇۇلۇقتۇ قورعوو كۉرۅش بارىشىندا جەڭىلبەس ورۇندا تۇرعالى، چەچۉۉچۉ كۉرۅشتۅ سۅزسۉز جەڭىشكە جەتكەلى بولوت».

بايلانىشتۇۇ ماقالا
ىرلار
سايتتىن باسما ۇقۇعۇ شئنجاڭ ەل رادىيو ئستانسىياسىنا تااندىق
بۇل سايتتان ۇرۇقساتسىز ماالىمات الۇۇعا بولبويت.