باشقى بەترادىيو ۇعۇۇىشكەرلەرسۉرۅتتۅر
ىر-كۉۉلۅرسۉرۅتتۅركىلىپتەررادىيو بەرۉۉلۅرۉن تانداپ ۇعۇۇ
جاڭىلىقتار
     چۅلدۅ باش كۅتۅرگۅن  شايكەشتۉۉ جاڭى قىشتاق
   2018-06-30 23:08:08     xjbs   


     حوتەن وودانىنىن تۉندۉك جاعىنداعى بئر-بىرىنە تۇتاشقان چۅلدۅ، بئر جاڭى قىشتاق ۇچۇردا جەتىلۉۉدۅ. 4 جىل ىچىندە، حوتەن ووداندىق ايىل چاربا ئلىم-تەحنىكا باقچاسىنىن شايكەشتۉۉ جاڭى قىشتاعى 600 جۉرۉش تۇراق ۉيگۅ، 4 مئڭ مو مۅمۅ باعىنا ەە بولعون زامانباپ ايىل قىشتاققا ايلاندى. جاڭى قىشتاقتاعى 1304 ار ۇلۇت ەلى قارىم-قاتتوو قىلىپ ارالاشىپ، ورتوق بايۇۇ بارىشىندا بئر ۉي-بۉلۅۅ كىشىلەرىنە ايلاندى. ىستانسىيابىز قابارچىلارى چىن جۉلئى، لئۇ چىياڭداردىن قابارى:

   شايكەشتۉۉ  جاڭى قىشتاقا كىرگەندە، بەتون جولدور تازا، ارى كەڭىرى بولۇپ، جولدۇن ەكى جەەگىندە 100 مەتىرلىك جۉزۉم سەرەسى بار؛ 600 جۉرۉش  دىيقاندار ۉيۉنۉن قورووسۇندا تۉركۉن-تۉستۉۉ دىيقاندار سۉرۅتۉ سىزىلۇۇ، ار بئر تۉتۉندۉن قورووسۇندا بىردەن جاشىلچا ىلىمتا باستىرماسى بار بولۇپ، مۅمۅ، جاشىلچالاردىن ۅسۉۉسۉ جاقشى. 

    قىشتاق تۇرعۇنۇ يئى شئنرۇنۇن ىلىمتا باستىرماسىندا، ال جۇبايى مەنەن بادىراڭ قىزىل مىلىق تەرىپ جاتقان ەكەن. تۉشتۅ، كۉن نۇرۇ ىلىمتا باستىرمانىن تۅبۅسۉنۅن تئيىپ، ەر-ايال ەكۅۅنۉن كۉلكۉسۉنۅ جاراشىپ، ار بئر تال بادىراڭ ىلىمتا باستىرمانىن الدىنا ۉيۉلدۉ، داعى بئر قانچا سااتتان كىيىن، الار كەرەكتۅۅچۉلۅردۉن داستورقونۇنا دايىن بولوت.

    جاردامداشقالى كەلگەن قوڭشۇسۇ ەسەن مەمەت بئر سەبەت قىزىل مىلىقتى اتىزدىن جەەگىنە قويۇپ، تەرىن سۉرتۉپ بئر از ەس الدى. ىلىمتا باستىرماداعى مۅمۅ بايلوو الدىندا تۇرعان شابدالى دباعىن كۅرۉپ، ال بئر جاعىنان يئى شئنرۇعا قانداي قىلعاندا مۅمۅ باعىن جاقشى ۅستۉرگۅلۉ بولو تۇرعانى جۅنۉندۅ سۇراشتىرىپ، كەلەر جىلى ۅز ۉيۉندۅ بئر قانچا تۉپ مۅمۅ باعىن وتۇرعۇزۇۇنۇ ويلوپ جاتات.

     ەسەن مامەتكە مىندا ىلىمتا باستىرمادا شابدالى ۅستۉرۉۉ تەحنىكاسىن باتىرااق بىلگىزۉۉ ۉچۉن، يئى شئنرۇ قانتئپ توپۇراعىن ۅزگۅرتۉپ قىق بەرۉۉدۅن مۅمۅ باعىن بۇتاپ-شاقتووعو چەيىنكى تاجئرىيبالارىن ايتىپ بەردى، انىن اق كۅڭۉلدۉگۉنۅن ەسەن مامەتتىن ساناسى تىندى. ەسەن مامەت: ىلىمتا باستىرمادا جاشىلچا ۅستۉرۉۉنۉ بىلبەيت ەلەم،قوشۇنالارىمان سۇراسام ايتىپ بەردى، باقماچىلىقتى الارعا مەن ۉيرۅتۅم،قوشۇنالار بايلانىشىبىز ابدان جاقشى، بىردىكتە اقچا تابا الابىز،

    ۇچۇردا، شايكەشتۉۉ  جاڭى قىشتاعىنىن جابدۇلۇۇ ا دىيقانچىلىق ىلىمتا باستىرماسىنىن ورتوچو كىرەشەسى 23 مئڭ يۇانعا جەتتى، ۇشۇل نەگىزدە، جەرگىلىك داعى زامانباپ كۅۅلۅمدۅشتۉرۉلگۅن باقماچىلىق بازاسىن كىرگىزۉۉ ارقىلۇۇ، داعىدا كۅپتۅگۅن قىشتاق تۇرعۇندارىنىن كىرەشەسىن ارتتىرۇۇ بايۇۇعا جەتەكتەدى.

    قىشتاقتىن چەتىندەكى بئر زامانباپ كەپتەر باعۇۇ بازاسىندا، 60 مىڭدەن اشۇۇن كەپتەر قاپاستىن چىعۇۇ الدىندا تۇرات. كەرقانانىن جووپتۇسۇ گو لئپئڭ كۅۅلۅمدۅشتۉرۉپ باعۇۇ ابزەلدۉۉلۉگۉنۅن پايدالانىپ، قىشتاق تۇرعۇندارىنىن قوروو جاي ەكونومىكاسىن كۉچۅتۉۉنۉ جوسپورلوپ جاتات: «كۅۅلۅمدۅشتۉرۉپ باعۇۇ جوعورۇ بەرەكەت جاراتات، باعۇۇ تەحنىكاسىن دىيقانداردىن قوروو جايىنا كۅچۉرۉپ، ەكى چارچى مەتىرلىك ىستىرولۇق باعۇۇ مەنەن، 24 جۇپ كەپتەردى باعۇۇعا بولوت، بئر جىلدا بئر جۇپ كەپتەر 100 يۇاندىق بەرەكەت جاراتات، 24 جۇپ، 2400 يۇان بەرەكەت تابات، چىققان ت كەپتەرلەردى بئز ساتىپ الاتبىز.»- دەدى.

    چۅلدۅ باش كۅتۅرگۅن جاڭى قىشتاق قاتارى، جاقىنقى جىلداردان بەرى، جەرگىلىك ۅزگۅچۅ مۅمۅ،جاشىلچا جىيىپ-تەرۉۉ مەنەن چۅلدۉ ىكىسكورسىيالوونۇ ۅز ارا بىرىكتىرۉۉنۉ، 3- كەسىپتى ۅنۉكتۉرۉۉنۉ ىلىكتۅۅدۅ. ۇچۇردا بئر تۉركۉم قىشتاق تۇرعۇندارىن جەتەكتەپ دىيقاندار شاتتىعىن اچتى.

    قىشتاق تۇرعۇنۇ گۉلەزىز بىلتىر بئر  ساماۋار سورپو دۉكۅنۉن اچقان. سووداسى جاقشى بولعوندۇقتان، ال 6 ايرىم بۅلمۅنۉ جاڭىدان كۅبۅيتۉۉنۉ چەچىم قىلىپ، ەكى كۉندۅن بەرى قۇرۇلۇش باشتاعان: «ازىر كەلۉۉچۉلۅر كۅبۅيدۉ، كەڭەيتىپ قۇرعاندان كىيىن، ادام داعىدا كۅبۅيۅت، مىندان كىيىنكى سوودانىن بارعانسايىن جاقشى بولورۇنا ىشەنەم.»

    ۇچۇردا جوتەن وودانى چۅلدۅ حىشە، حىروڭ، حى-اندان تۇرعان 3 جاڭى قىشتاقتى قۇرعان. حوتەن ووداندىق ايىل چاربا ئلىم-تەحنىكا باقچاسىن باشقارۇۇ كومىتەتىنىن مۇدۇرۇ چىن گوچاڭ قابارچىعا، اچىپ ۅنۉكتۉرۉۉ قۇرۇلۇش ىشتۅۅ مەنەن قاتار، ئلمىي جوسپورلوونۇ جاقشى ىشتەپ، ەكولوگىيالىق چۅيرۅنۉ جاقشى قورعوو كەرەكتىگىن ايتىپ مىنداي دەدى: «ەكولوگىيانى باشقارۇۇ الدىنقى ورۇندا تۇرات، اچۇۇ بارىشىندا الدى مەنەن ەكولوگىيانى قورعوو الدىنقى شارت، چەچۉۉچۉ شارت قىلىنات. وشوعو اچۇۇنۇن الدىنقى شارتى قۇمدان ساقتانۇۇ قورعونۇۇ القاعىن جاقشى ىشتۅۅبۉ‍ كەرەك، انتكەنى بۇل چۅلدۅر حوتەن شاارىنىن ايلاناسىنداعى چۅيرۅگۅ چاتىشتۇۇ، مويۇن سۇنۇۇ پىرىنسىبىندە الدى مەنەن قورعوپ، ارتىنان اچۇۇ، ىلايىقتۇۇ اچىپ، اچىپ ۅنۉكتۉرۉۉ بەرەكەتىن جانا ساپاتىن جوعورۇ كۅتۅرۉۉ كەرەك.»

بايلانىشتۇۇ ماقالا
ىرلار
سايتتىن باسما ۇقۇعۇ شئنجاڭ ەل رادىيو ئستانسىياسىنا تااندىق
بۇل سايتتان ۇرۇقساتسىز ماالىمات الۇۇعا بولبويت.