باشقى بەترادىيو ۇعۇۇىشكەرلەرسۉرۅتتۅر
ىر-كۉۉلۅرسۉرۅتتۅركىلىپتەررادىيو بەرۉۉلۅرۉن تانداپ ۇعۇۇ
جاڭىلىقتار
ئچى-سىرتىن بىردەي قارماپ، ايىل-قىشتاق ەكولوگىياسى جاشووعو جايلۇۇ بولدۇ
   2018-06-30 23:41:40     xjbs   

   ۉرۉمچۉ شاارى قووز ايىل-قىشتاق قۇرۇلۇشۇ، قىشتاقتاردى تازارتۇۇ اراكەتى، تۅرت تۉلۉك مال، قاناتتۇۇلاردىن قىعىنان بۇلعانۇۇنۇ جۅنگۅ سالۇۇ قۇرۇلۇشۇ سىياقتۇۇلاردى جولعو قويۇۇ ارقىلۇۇ، ايىل-قىشتاق چۅيرۅسۉن جاقشىرتۇۇنۇ ۇلاندۇۇ جىلىشتاتىپ، ساياقات چۅيرۅسۉن جاقشىلاپ، ەكولوگىيالىق جاشووعو جايلۇۇ قووز ايىل-قىشتاق قۇرۇۇدا.
   «نان مايدان ۉنۉ: ابدان قووز ەكەن! بۇل جەردە  مۅلدۉر اعىن سۇۇ كۅپۉرۅ بار ەكەن، مەنى سۉرۅتكۅ تارتىپ قويچۇ».
     
   ۉرۉمچۉ شاارى دابانچىڭ رايونۇ شىگۇۋ ايىلى شۉيمو قىشتاعىندا، كۅرۉكتۉۉ قاراجىعاچ داراعى مۅلتۉر تۇنۇق شۉيمو دارىياسىنىن جەەگىندە بوي تىرەپ، الىستاعى بوعدا چوقۇسۇ ار تۉردۉ بايىرقى داراقتار، جۉحۇا گۉلدۅرۉ مەنەن ۅز ارا ايقالىشىپ قووز كۅرۉنۅت. ساياقاتچىلار دارىيانى بويلوپ، تاش تۅشۅلۉپ جاساپعان جۅۅ  جۉرۉۉ جولۇ مەنەن جۉرۉپ، سۇۇ كەچىپ سۉرۅتكۅ تۉشۉپ، گۉل تەرىپ قىزىققا باتىشىپ، جاڭى ايىل-قىشتاقتىن باقتىلۇۇ جاي تۇرمۇشۇنان ۉزۉرلۅنۉشتۉ. ۉرۉمچۉ شاار تۇرعۇنۇ ۋاڭجىن مىنداي دەدى: شااردىن تازالىعىن، ايىلدىن قووز كۅركۉن سەزىندىم، بۇل جەرگە كەلسەڭ ايىل جىتتانىپ، باقتارىنان مۅمۅ جىتى اڭقىپ، تەرەڭ ىراقاتقا باتاسىڭ، بئزدىن شئنجاڭدىن بارعان سايىن جاقشى بولۇپ جاتقانىن سەزدىم.
  
   قووز ايىل-قىشتاق قۇرۇلۇشۇن جىلىشتاتۇۇ ۉچۉن، دابانىچڭ رايونۇ شىيگۇۋ ايىلى شۇيمو قىشتاعى بايىرقى ەكولوگىيالىق بايلىعىنان پايدالانىپ، تۇرمۇش تاشتاندىلارىن ارنالۇۇ جۅنگۅ سالۇۇنۇ قۇلاچ جايدىرۇۇ ارقىلۇۇ، ايىل-قىشتاق چۅيرۅ تازالىعىن تازا ىرەتۉۉ بولۇۇسۇن چىمىرقانا ىشكە اشىرىپ، ۅز جەرىنىن ىڭعايىنا قاراي ساياقات كۅرۉك رايونۇندورۇن قۇرۇپ، ايىل-چاربا، مادانئيات، ساياقاتتان تۇرعان ۉچتۉ بئر تۇلقۇلاشتىرۇۇداي باقچا ۇنىۋەرسال تۇلقۇسۇن جاراتقان. شۉيمو قىشتاعىنىن تۇرعۇنۇ ياڭ حۇڭجىن قابارچىعا، چۅيرۅنۉن جاقشىرۇۇسۇ تۇرعۇندارعا چىنىعى تۉردۅ جاقشىلىق الىپ كەلگەنىن، ال ازىر جەر ايدوودون سىرت اداتتا باقچاسىندا چۅپ وتوپ، ار كۉنۉ 130 يۇان تابارىن، اپتا اقىرىندا ۅزدۅرۉ ۅستۉرگۅن ۅزگۅچۅ تۉشۉمدۅرۉن الىپ چىعىپ ساتىپ، تۇرمۇشۇ كۉن سايىن جاقشىلانعانىن ايتىپ مىنداي دەدى: بئزدىن بۇل جەر مۇردا قاقىر تالاا ەلە، قوي-ۇي باقچىبىز، ازىر جۅۅ جۉرۉۉ سەيىلدۅۅ جولۇ قىلىپ قۇرۇلدۇ، بئزدىن بۇل جەردىن ايىل-قىشتاق جاشىل چۅيرۅسۉ جاقشىردى، بئز بۇل قووز چۅيرۅبۉزدۉ جاقشى قورعوپ، كۅپتۅگۅن كىشىلەردىن بۇل جەرگە كەلىپ وينوپ ەس الىپ كەتۉۉسۉن ۉمۉت قىلابىز مىنداي قىلعاندا بئز دا كۅپ اقچا تابا الابىز.»
  داۋانچىڭ رايونۇ شئگوۋ ايلىنىن ايىلىنىن باشچىسى حاي جىيانشئن مىنداي دەدى: باش شۇجئ شئ جئنپئڭ «تۇنۇق سۇۇ، جاشىل توونۇن ۅزۉ التىن توو، كۉمۉش توو» دەپ ورتوعو قويعون. بئز ەڭ العاچىندا پئلانداپ دولبوورلوعوندو ساياقات كەسىبىن انىن تايانچ كەسىبى قىلعانبىز، دىيقانچىلىق ەگىنچىلىك مادانئياتىن سىناپ كۅرۉۉ، ۉزۉپ- تەرۉۉ مادانئياتىن سىناپ كۅرۉۉ، ۅسۉمدۉك تاانۇۇ، تابئياتتىن قووزدۇعۇن سەزىنۉۉ سىياقتۇۇلار بار. ەكىنچى مەزگىلدىك قىزماتتى قۇلاچ جايدىرۇۇعا دايىندىق كۅردۉك، ۅز جەرىنىن جاعدايىنا جاراشا، ايدوو ۇنۋەرىسال تۇلقۇ تەيلۅۅ جولۇن كەڭىرتىپ، ارى مادانئياتتى قوشتۇق.

       پارتئيا 19- قۇرۇلتايى بايانداماسىندا  مىنداي ورتوعو قويۇلعان: ايىل- قىشتاقتى جالچىتۇۇ ىستىراتەگىياسىن جولعو قويۇۇ كەرەك. كەسىپتىن گۉلدۅنۉۉسۉ، ەكولوگىيالىق قونۇشتانۇۇعا جايلۇۇسۇ، ايىل- قىشتاق مادانئياتى، تۇرمۇش بايگەر بولۇۇ باشقى تالابىنا نەگىز، شاار- ايىل جۇۇرۇلۇشۇپ ۅنۉگۉۉ تۉزۉلمۅ مەحانىزىمى مەنەن ساياسات سىستەماسىن قۇرۇپ كەمەلدەندىرىپ، ايىل- چاربا، ايىل- قىشتاقتىن زامانداشۇۇسۇن كۉچ سالا باچىمداتۇۇ كەرەك. ۉرۉمچۉ وودانى شاار- ايىل چۅيرۅسۉن ۇنۋەرىسال جۅنگۅ سالۇۇ جانا قووز ايىل- قىشتاق قۇرۇلۇشۇن ۅز ارا بىرىكتىرىپ، ايىل- قىشتاق چۅيرۅسۉن ۇنۋەرىسال جۅنگۅ سالۇۇنۇن «نانسان فورماسىن» قالىپتاشتىرعان. لاۋمئى جەرگىلىكتۉۉ قۇۇرۇمالار دىيقاندار شاتتىعى ەس الۇۇ وردۇنۇن قوجويۇنۇ مئى رۉيجۇان شۉيشىگوۋ بازارى فاڭجىياجۇاڭ قىشتاعىندا دىيقاندار شاتتىعى ەس الۇۇ وردۇن اچقانىنا 12 جىل بولعون، ال قابارچىعا، بئر سىيرا چۅيرۅنۉ ۇنۋەرىسال جۅنگۅ سالۇۇنۇ قۇلاچ جايدىرعاندان بەرى، مۇرداعى باش- الامان كۅچۅلۅر اسفالئت جولعو ايلانىپ، قىشتاقتىن چۅيرۅسۉ داعى جاقشىلانعانىن ايتىپ مىنداي دەدى: فاڭ جىياجۇاڭ داعى بئزدىن ۉرۉمچۉ، ارى نانسان ساياقاتىنىن بئر ماركەسى، بئر كەلكى باشقارۇۇ ارقىلۇۇ، بئزدىن ۇچۇرداعى چۅيرۅبۉز بارعانسايىن جاقشىلاندى، ۅكۉمۅت بىزگە بۇل مۅرتتۉ بەرگەن ەكەن، بئز انسايىن بىلەسەل انسايىن جاقشى اتقارىپ، ۅزۉبۉزدۉن بئر جۇپ قولۇبۇزعا سۅۅنسۅك، سۅزسۉز جاقشى، مول تۉشۉمگۅ ەە بولوبۇز.

بايلانىشتۇۇ ماقالا
ىرلار
سايتتىن باسما ۇقۇعۇ شئنجاڭ ەل رادىيو ئستانسىياسىنا تااندىق
بۇل سايتتان ۇرۇقساتسىز ماالىمات الۇۇعا بولبويت.