باشقى بەترادىيو ۇعۇۇىشكەرلەرسۉرۅتتۅر
ىر-كۉۉلۅرسۉرۅتتۅركىلىپتەررادىيو بەرۉۉلۅرۉن تانداپ ۇعۇۇ
جاڭىلىقتار
كۅرۉنۉشۉ جانعا جاعىشتۇۇ «بەرمەت دارىياسى»
   2018-10-08 22:51:49     xjbs   

     ۇزۇن جىلدىق ۅزگۅرتۉۉ ارقىلۇۇ، شىحانزى شاارىنداعى «بەرمەت دارىياسى» سۇعاتتوو، سەلدەن ساقتانۇۇداي سۇۇ باشتوو ۅستۅڭۉنۅن كۅرۉنۉشۉ جانعا جاشىتۇۇ كۅرك دارىياسىنا ۅزگۅرۉپ، ال قۇدۇم شااردى تۇتاشتىرىپ تۇرعان تۉستۉۉ كەزدەمەدەي،قاقىر تالاداعى كۅحار شىحانزىعا تۉس جانا تۉشتۉكتۉن قووز كۅرۉنۉشۉن قوشۇپ تۇرات. شىحانزى ىستانسىياسىنىن قابارچىسى جاڭ لان-لاندىن قابارى : 

     «بەرمەت دارىياسى» نىن مۇرداعى تۇلقۇسۇ قارت بئر ۇرپاق دىڭ جەر اچۇۇچۇ جووكەرلەر 1976- جىلى سالعان سۇعاتتوو جانا سەلدەن ساقتانۇۇ جۅندۅمۉن دايىنداعان مويئن ۅستۅڭۉ ەلە. دووردۇن ۅنۉگۉۉسۉنۅ ەرچىي، مويئن ۅستۅڭۉنۉن جۅندۅمۉ جۅنۅكۅي بولعوندۇقتان، شااردىن ۅنۉگۉۉ ارىمىنا ەرچىي الباي قالعان. 2014- جىلى، مويئن ۅستۅڭۉن ۅزگۅرتۉۉ بئرىنچى مەزگىلدىك قۇرۇلۇشۇ، شىحانزى شاارىنىن تۉيۉندۉۉ ەل تۇرمۇشۇ قۇرۇلۇشۇ قاتارى قۇرۇلۇش باشتاعان. 2015- جىلى، بئرىنچى مەزگىلدىك قۇرۇلۇشۇنا سۇۇ باشتالىپ، ەكىنچى مەزگىلدىك قۇرۇلۇشۇنا جۇمۇش باشتاعان. 2016- جىلى، مويئن ۅستۅڭۉن ۅزگۅرتۉۉ قۇرۇلۇشۇنۇن 2- مەزگىلدىك قۇرۇلۇشۇ بۉتۉپ سۇۇ باشتالىپ، بۇل كۅرۉنۉش سۇۇ سىستەماسىنا «بەرمەت دارىياسى» دەپ ات قويۇلعان. بەرمەت دارىياسىنىن بۉت ۇزۇندۇعۇ 5.6 كىلومەتىر، سۇۇ بەتىنىن كۅۅلۅمۉ 53 مئڭ چارچى مەتىر بولۇپ، سۇۇ بەتىنىن ەڭ كەڭ جەرى 107 مەتىر. ۅزگۅچۅ «تەپكىچ ايدوو» سىمال قۇرۇلماسى، قابات-قابات تۇتاشتان شارقىراتما توبۇ، قووز كۅلدۅكۉ چاقان ارالعا وقشويت..... ەسكى سۇۇ ۅستۅڭۉنۉن ۅزگۅرۉشۉنۅ كۉبۅ بولعون شىحانزىلىكتەر بۇعا تاڭ قالباي تۇرا البايت. 60 جاشتان اشقان شىحانزىنىن شاار تۇرعۇنۇ لئى ۋىنجۉن مىنداي دەدى: «كۅرۉنۉشۉ داعى جاقشى، كۅگۅرتۉلۉشۉ داعى جاقشى. بۇل دارىيانى وڭدوعوندون كىيىن، دارىيا جەەگىندەكى ەل داعى مىندان چوڭ نارپقا ەە بولدۇ. ۇشۇنداي چۅيرۅدۅن باارلانىپ،جانىڭ جىرعايت.»

     شىحانزى شاارىنىن قۇرۇلۇشۇ جانا ۅنۉگۉۉسۉنۅ ەرچىي، بەرمەت دارىياسى شىحانزى شاار رايونۇنداعى وق لەنىياعا ايلانىپ، تۉشتۉكتۅن تۉندۉككۅ قاراي اتالعان شااردى كەسىپ ۅتۅت. ەكى مەزگىلدىك ۅزگۅرتۉۉ قۇرۇلۇشۇ قىزىل دىڭ جەر اچۇۇ مادانئياتىنا بىرلەشتىرىپ تارىح، توو، سۇۇ، توقوي، شااردان تۇرعان 5 بۅلۉكۅ بۅلۉنگۅن بولۇپ، كۅپ تۉرلۉۉ ۅزگۅرتۉۉ ارقىلۇۇ وقشوبوعون باش تەماداعى ۅزگۅچۅ كۅرۉنۉشتۉ جاراتىپ، اقىرىن تۉردۅ بەرمەت دارىياسىن سۇۇعا جاقىن كۅرۉنۉش قىيمىلى، ەس الۇۇ، ەكىسكورسىيالوو بئر تۇلقۇلاشقان شاار ۇنۇۋەرسال سۇۇ القاعى باقچاسى قىلىپ قۇرۇپ چىققان. دارىيانىن ەكى جەەگىندەكى جاشىل القاق قۇدۇم اقاق تاش چىنجىرىنداي دارىيانىن جەەگىنە تۇتاشىپ، بىيىك بوي تىرەگەن اق موم داراعى، تاجىسى چوڭ قارا جىعاچ داراعى، كۅركۅم سۅگۅتتۅر، موڭعۇلئيا قاراعايى، سەرىن داراعى، قىزىل دولونو قاتارلۇۇ 160  تۉردۅن اشۇۇن گۉل-گىيە، داراقتار قاتار-قاتار بولۇپ ۅزگۅچۅ كۅرۉنۉپ تۇرات، ۅزگۅچۅ فورماداعى  راباق-سالقىندامالار جەەگىنە جانا چاقان ارالعا ورۇنداشتىرىلعان. كەچ كىرگەندە، تۉركۉن-تۉستۉۉ چىراقتار بەرمەت دارىياسىنىن كەچكى كۅرۉنۉشۉن نۇرعا بۅلۅپ، جارقىراتىپ تۇرات. شاڭحايلىق ساياقاتچى گاۋ مۇيۅ مىنداي دەدى: «ۅزگۅچۅ ايباتتۇۇ، اياباي ۇزۇن ەكەن. مەن شاڭحايدان مىنداي چوڭ باقچانى كۅرگۅن ەمەسمىن. ماعا بەرگەن بئرىنچى تااسئرى اياباي ايباتتۇۇ ەكەن، كەچكى كۅرۉنۉشۉ قووز، باقچانىن ىچىندە جۉرسۅ، ابااسى داعى اياباي جاقشى ەكەن. مەنىمچە بۇل كۅرك دارىيا چىنىندا جاقشى ەكەن.»

      شاار تۇرعۇندارى جانا ساياقاتچىلاردىن بەرمەت دارىياسىن ساياقاتتووسۇنا ىڭعايلۇۇ بولسۇن ۉچۉن، ۇچۇردا شىحانزى شاارىنداعى قاتىشتۇۇ تارماقتار دارىيانىن ەكى جەەگىندەكى نەگىزكى جابدۇۇلاردى ۇلاندۇۇ كەمەلدەندىرىپ جاتىپتىر. شىحانزى بەرمەت دارىياسىنىن دارىيا باشچىسى يەشىڭ مىنداي دەدى: «بۇل كۅرك دارىياسىن جوسپورلوو تاانىمى، ەكولوگىيالىق چۅيرۅنۉ قورعوونۇ بئرىنچى ورۇنعا قويعون. دەن سوولۇق جۅۅچۅندۅر جولۇ ارنالۇۇ جاسالعان، دەنە تاقشالتا تۇرعان دەنە تاربئيا جابدۇۇلارى قويۇلعان، بۇلاردىن باارى قاراپايىم ەلگە ىڭعايلۇۇلۇق جاراتىپ، داعىدا كەنەن بولعون دالا باقچاسى مەنەن قامداپ، شاار تۇرعۇندارىن باقتىلۇۇلۇق جانا ابزەلدۉۉلۉك سەزىمىنە ەە قىلۇۇنۇ ماقسات قىلعان.»

بايلانىشتۇۇ ماقالا
ىرلار
سايتتىن باسما ۇقۇعۇ شئنجاڭ ەل رادىيو ئستانسىياسىنا تااندىق
بۇل سايتتان ۇرۇقساتسىز ماالىمات الۇۇعا بولبويت.