باشقى بەترادىيو ۇعۇۇىشكەرلەرسۉرۅتتۅر
ىر-كۉۉلۅرسۉرۅتتۅركىلىپتەررادىيو بەرۉۉلۅرۉن تانداپ ۇعۇۇ
جاڭىلىقتار
دارىيابويى ــ ەرمە چۅلدۅگۉ ۇقمۇش كۅركۅم جەر
   2018-12-13 12:36:53     xjbs   

 كەرىيا وودان شاارچاسىنىن تۉندۉگۉندۅ، تەكلىماكان چۅلۉنۉن قاق ورتوسۇندا، چەت ەلدىك ارحىيولوگىيا ەكىسپەدىتسىياچىلارى جاعىنان «ۇقمۇش كۅركۅم جەر» دەپ اتالعان جاشىل جايىق جايعاشقان، انىن اتى «دارىيا بويئى». بۉگۉنكۉ كۉندۅ، جەر- جەرلەردەن كەلگەن ساياقاتچىلار سۅزسۉز كەلىپ ساياقاتتاپ، چۅلدۉن كۅركۉن سەزىنە تۇرعان جەرگە ايلاندى.

ىستانسىيابىز قابارچىسى لئيۇ چئياڭدىن بۇل جۅنۉندۅكۉ قابارى: ۇشۇل ەكى كۉندۅ، دارىيا بويئى ايىلى تەرىم قىشتاعىنىن تۇرعۇنۇ مەتسەيىت ابدۇللانىن ۉيۉ ايرىقچا دۇۇمانعا بۅلۅندۉ، شاڭحاي «ەركىن ساپار» اتىنداعى ۅزۉ اۋتو ۇنااسى مەنەن ساياقاتتووچۇلار اترەتىندەگى 20 كىشى اتايىن بۇل جەرگە كەلىپ، ەرمە چۅلدۉن كۅركۉنۅن ۉزۉرلۅنۉپ، ادەپكى تووروقتۇ سۉرۅتكۅ تارتىپ جاتىشتى. ساياقاتچى گى مئڭحۇي مىنداي دەيت: «بۇل ايىلعا كۅپتۅن بەرى كەلۉۉنۉ ەڭسەپ جۉرگۅنبۉز، تەكلەماكان چۅلۉندۅ ۇشۇنداي بئر كۅركۅم ايىل بار ەكەن، بۇل جەرگە كەلىپ قۇدۇم جوموقتوعۇ ۇمۇش كۅركۅم جەردى كۅرگۅندۅي سەزىمدە بولدۇم. جەگەنىبىز داامدۇۇ قوي ەتى، بۇل جەردىن دىيقاندارى اياباي قاراپايىم اق كۅڭۉل، اياباي مەيمان دوس ەكەن، بئزدى بار ىنتاالارى مەنەن توسۇپ الدى».

ەرمە چۅلدۉن قاق ورتوسۇنا جايعاشقان دارىيابويئى ايىلىندا بئر مئلىيون 200 مئڭ موو تابىعئي جايىت جانا ماملەكەت بويۇنچا ەڭ چوڭ 670 مئڭ موولۇق ادەپكى تووروق توقويۇ بار، داعى سۇۇر، جەيرەن سىياقتۇۇ جاپايى جانىبارلار ۇچۇراپ تۇرات. ازىر، مەتسەيىت ابدۇللا ۉي بۉلۅسۉ مەنەن دىيقاندار شاتتىعى تىنىعۇۇ جايىن اچقان، ار جىلى مىندان ارتقان كىرەشەسى از ەمەس، ال مىنداي دەيت: ۇشۇل ەكى جىلدا ماملەكەتتىن جەر- جەرلەرىنەن جەكە اۋتو ۇنااسىن ايداپ ساياقاتتاپ كەلگەندەر بارعان سايىن كۅبۅيدۉ، بىيىل ساياقاتچىلاردى كۉتۉپ الۇۇدان ەلە 20 مئڭ يۇان اقچا تاپتىم، كەلەر جىلى كەپتەر باعىپ، جاشىلچا جانا قوون- داربىز ۅستۉرۉپ، داعىدا كۅپ ساياقاتچىلاردى ەلىكتىرسەم دەپ جاتام. دارىيابويئى ايىلىندا، تۅۅ مئنىپ، ەشىلگەن قۇمدا باسىپ جۉرۉۉ ــ ساياقاتچىلار ەڭ ەلە جاقتىرا تۇرعان سەزىنۉۉ تۉرۉ. قىشتاق تۇرعۇنۇ مەمەت تۇرسۇن ۇشۇل وڭۇتتۇ بايقاعاندان كىيىن، تۅۅ باقماچىلىعىن ايداقسىز ۅنۉكتۉردۉ.

 مەمەت تۇرسۇن مىنداي دەيت: ازىر 5 تۅۅ باقتىم، سىرتتان كەلگەن ساياقاتچىلاردى كۉتۉپ الۇۇ ارقىلۇۇ، بىيىل 10 مئڭ يۇانداي كىشە كىرگىزدىم، مەن جاقشى ىشتەپ، كەلەر جىلى كىرەشەمدى داعى ارتتىرام. كىرىيا دارىياسىنىن ئيرى- بۇيرۇ سوزۇلعان اعىنى، جەەكتەگى بوي تىرەپ تۇرعان تووروق جانا جىلعىن سىياقتۇۇ چۅل ۅسۉمدۉك جامىنچىلارى ۅزۉنچۅ كۅركۅم كۅرۉنۉشتۉ قالىپتاندىرعان.

التىن تۉستۉۉ قۇم دۅبۅلۅرۉ، دايرانىن كۅك قاشقا سۇۇسۇ، جاشىل ۅسۉمدۉك جامىنچىسى بئر- بىرىنە جاراشىپ، ۇشۇلاردىن باردىعى سۉرۅتكۅ تارتۇۇنۇ اياباي جاقشى كۅرگۅن ساياقاتچى تاڭ جىنۋۇنۇنۇشۇل جولقۇ ساپارىن ۅكۉتتۅ قالتىرعان جوق. ال مىنداي دەيت: بۇل جەر بئر كەلىپ كۅرۉۉگۅ تاتىيت ەكەن، ايرىقچا جوعورۇ داراجاداعى ساياقاتتى اچىپ ۅنۉكتۉرۉپ، بۇل جەردى جوعورۇ داراجالۇۇ سۉرۅت تارتۇۇ بازاسى قىلسا بولچۇداي.

بايلانىشتۇۇ ماقالا
ىرلار
سايتتىن باسما ۇقۇعۇ شئنجاڭ ەل رادىيو ئستانسىياسىنا تااندىق
بۇل سايتتان ۇرۇقساتسىز ماالىمات الۇۇعا بولبويت.