باشقى بەترادىيو ۇعۇۇىشكەرلەرسۉرۅتتۅر
ىر-كۉۉلۅرسۉرۅتتۅركىلىپتەررادىيو بەرۉۉلۅرۉن تانداپ ۇعۇۇ
جاڭىلىقتار
چۇڭچئڭ مەنەن چىڭدۇنۇن قايسى جەردىن ساموور سورپوسۇ ەڭ جاقشى
   2018-05-11 20:53:10     xjbs   

   سىچۇان ۅرۅنۉندۅ جاشاعان ەلدەر جۅنۉنۅن العاندا، قىزارعان ساموور سورپوسۇ الاردىن نازاراىنداعى چىنىعى «جۇڭگو قىزىلى». ۇزۇن تارىحى بار جۇڭحۇا داامدارى باشتان-اقىرى جۇڭگولۇقتاردىن سىيمىعىنا ايلانىپ، ارى كۅپتۅگۅن چەت ەلدىكتەردى مويۇنسال قىلىپ كەلەت. وقشوبوعون رايوندۇن داامدۇۇ تاماقتارى جەرگىلىكتۉۉ ۅزگۅچۅلۉككۅ ەە، جياڭسۇ جەجياڭدىقتار تاماق جاسووعو ابدان قىلدات ماانئى بەرىشەت، گانسۇ شانشىيلىكتەر جۅنۅكۅي تاماقتانۇۇنۇ جاقتىرىشات، ال ەمى تاماققا تۉس كىرگىزىپ قىزارتىپ اچۇۇ جەگەندى سىچۇان ۅرۅنۉندۅگۉلۅر جاقشى كۅرۉشۅت.

  كۅچۅلۅردۅگۉ چوڭچئڭ ساموور سورپوسۇن كۅرۉپ، «چىڭدۇ ساموور سورپوسۇ» تەگى قايدا؟ دەگەن وي پايدا بولۇشۇ مۉمكۉن، اداتتا چىڭدۇلۇقتار مەنەن چۇڭچئڭدىكتەر ۅزدۅرۉ دا ايرىمالاندىرىشات، بئروق ەكى جەردىن ايىرماسى جۅنۉندۅ قانداي قايچىلىق بار؟ دەگەندى كۅپتۅگۅن ساموور سورپوسۇن جاقتىرۇۇچۇلار قىزىعىپ سۇراشات. اندايدا ەكۅۅ تەڭ ساموور سورپوسۇنۇن ىيىق مەكەنى، چىڭدۇ مەنەن چۇڭچئڭدىن ساموور سورپوسۇندا قانداي ايىرماچىلىق بار؟ اندان سىرت، تاماققا باا بەرۉۉ جەكەچىلدىككە جاتسادا، بئروق سىچۇان مەنەن چۇڭچئڭدىن ساموور سورپوسۇنۇن قايسىنىسى ەڭ داامدۇۇ ەكەنىن بىلۉۉگۅ بولوت؟

                       ▲  چوڭچئڭدىن كەرەمەت توعۇز كۅزدۉۉ ساموور سورپوسۇ

    ساموور سورپوسۇنۇن جاقشى قابىل الىنۇۇسۇنۇن سەبەبى، بئر توپ ادام بىرگە ولتۇرۇپ اسىل داامدان ۉزۉرلۅنۅ جەشتەن سىرت، داعى بئر سەبەبى تاماق جەش بارىشىندا ۅزۉندۅ دا تاماق جاسووعو ارالاشقانداي سەزىم پايدا بولوت. باشقا داعى كۅپتۅگۅن جۇڭحۇانىن داامدۇۇ تاماقتارى مەنەن سالىشتىرعاندا، ساموور سورپوسۇ ۅڭدۅلگۅن تاماققا جاتات، ساموور سورپوسۇ قۇدۇم بئر تۉردۉ بارىش--ازىقتاردى ىرەتى بويۇنچا قازانعا سالىپ، بىشقاندان كىيىن تاقسىداعى تاتىتماعا مالىپ جەيسىز، مۇنۇ اراكەت قىلىپ جۉرۉپ جەش دەپ ايتابىز. مىنداي تاماقتانۇۇ ارعاسى بايىرقى تازا تاماق بىشىرۇۇ ارعاسىنىن جالعاشى. باتىش جوۋ دوورۇندا سىيىنۇۇ جانا قۇتتۇقتوو سالتاناتىندا، ادامدار قازاندى ايلانىپ، قازانداعى قوي-ۇي ەتىن بۅلۉپ جەشكەن.

     مىنداي بايىرقى تاماقتانۇۇ ارعاسى ازىرقى زامانعا جەتكەندە، بئزدىن بۉگۉنكۉ كۉندۅ جاقتىرىپ جەگەن ساموور سورپوسۇنا ايلانعان، بۇل جۅنۉندۅ ايتىمداردىن كۅپ بولۇۇسۇ البەتتە تاڭعالارلۇۇ ەمەس. بارىن باسىپ تۉشكۅنۉ نەگىزگى اعىمداعى بئر ايتىم، ساموور سورپوسۇ چوڭچىڭدەن تارالعان، ەڭ العاچىندا قايىقچىلار مەنەن پورتتو ار تۉردۉ قارا جۇمۇش ىشتەگەن جۇمۇشچۇلاردىن ەڭ ارزان تاماعى بولعون. كەمەگەگە چويۇن قازان اسىپ، قازانعا ۇيدۇن توڭ مايىن سالىپ، قىزىل مۇرۇچ، سارى مۇرۇچ مەنەن داامىن چىعارىپ، اعا تۉردۉ ارزان ماتەرىيالداردى قوشۇپ، بىشىرعاندان كىيىن داامدۇۇ ارى جىتى اڭقىعان تاماق بولۇپ، ال ىچتەگى ىسىقتى ايداپ، سۇۇقتان ساقتاي تۇرعان تاماق بولعون.

   وشوندۇقتان كۅپتۅگۅن چوڭچئڭ ساموور سورپوسۇنۇن باارى «بايىرقى ساموور سورپو» دەگەن ۅزگۅچۅ ەسكەرتۉۉنۉ جازىپ قويۇشقان. چۇڭچئڭ ساموور سورپوسۇ مەنەن چىڭدۇ ساموور سورپوسۇنۇن ايىرماسى ۇشۇندا. چۇڭچئڭ «بايىرقى ساموور سورپوسۇ» سۅزسۉز ەكى شارتتى قانااتتاندىرىشى كەرەك: سورپو-ۇيدۇن مايى مەنەن قوشموسۇ بار ۇيدۇن مايىنان جاسالات. چۇڭچئڭ ساموور سورپوسۇنا چوڭ ۇي مايى ىستەتىلەت، ۇيدۇن مايى ەەرىگەندەن كىيىن ۅسۉمدۉك مايىن، پىياز، جەمجەمىل، سارىمساق، مۇرۇچ، سارى مۇرۇچ قوشۇپ داامىن چىعارىپ، قىزىل سورپو جاسايت، سورپوسۇ دايىم كۅپ جولۇ ىشتەتىلەت. ال ەمى چۇڭدۇ ساموور سورپوسۇن كۅبۉنچۅ قىچى مايىنان جاسايت، ال ەمى سورپونۇن قىزىل اچۇۇ بولۇۇسۇن جىتتۇۇ زاتتار مەنەن مۇرۇچ ارقىلۇۇ تەڭشەيت.

    سورپو جاسوودون سىرت، چۇڭچئڭ مەنەن چىڭدۇ ساموور سورپوسۇنۇن تاتىتماسىن جاسووعو دا ماانى بەرىلۉۉچۉ جاقتارى بار. چىڭدۇ ساموور سورپوسۇنۇن تاتىتماسىنا كۉنجۉت مايىنان سىرت، ۉستۉنۅ چانالعان سارىمساق، اچىقسۇۇ، اشكۅك سىياقتۇۇلار سالىنات. ال ەمى بايىرقى چۇڭچئڭ ساموور سورپوسۇنۇن تاتىتماسى سالىشتىرمالۇۇ جۅنۅكۅي بولۇپ، كۉنجۉت مايىنا چانالعان سارىمساق قوشۇلات.

    سىچۇان، چۇڭچئڭدەن باشقا جەردەگى ادامدار وڭوي ەلە سەزىنە الباسادا، بئروق داام تۉيشۉگۉ سەزگىر جەرگىلىكتەگى ادامدار بۇل ەكى تۉردۉ ساموور سورپوسۇنۇن داام ايىرماچىلىعىن سەزە الىشات. چۇڭچئڭ ساموور سورپوسۇنۇن سورپوسۇنا ۇيدۇن مايى قايرا-قايرا ىشتەتىلگەندىكتەن، داامى قويۇۇ سەزىلەت، جەگەندەر «اچۇۇلۇعۇ كىشىنى تىتىرەتەت ەكەن» دەشەت؛ ال ەمى چىڭدۇ ساموور سورپوسۇنۇن سورپوسۇنا ۅسۉمدۉك مايى بولعون قىچى مايى ىشتەتىلگەندىكتەن، جەسەڭ جاعىمدۇۇ سەزىلەت. بۇل ەكى تۉردۉ داامعا نەگىزدەلىپ ەكى جەردەگى ادامداردىن مۉنۅزۉندۅگۉ ايىرماچىلىقتى دا بىلۉۉگۅ بولوت.

    چوڭچئڭ ساموور سورپوسۇنۇن كۉچتۉۉ اچۇۇ داامىنان، ساموور سورپوسۇنۇن ۅزگۅچۅلۉگۉن بايقووعو بولوت، ماملەكەتىبىزدىن جەر-جەرلەرىنەن دايىم «چۇڭچئڭ ساموور سورپوقاناسىن» كەزىكتىرە الابىز، ال ەمى چىڭدۇداعى جەرگىلىكتۉۉ ەلدەردىن كۅبۉ چۇڭچئڭ ساموور سورپوسۇن جاقتىرىپ جەشەت. چوڭچئڭ ساموور سورپوسۇ مەنەن چىڭدۇ ساموور سورپوسۇنۇن قايسىنىسى داامدۇۇ ەكەنىن ايىرمالوو قىيىن بولۇشۇ مۉمكۉن، بئروق چوڭچئڭ ساموور سورپوسۇ مۇردا ەلە جۅرۅلگۅلۉۉ ساموور سورپوسۇنۇن ۅكۉلۉ قاتارى قارالۇۇدا، داعى بئر جاعىنان، چىڭدۇ ساموور سورپوسۇن قولدونۇۇنۇن جولۇ بارعانسايىن تۉردۉ بولۇپ، قارا سورپو، وشوندوي ەلە تۉردۉ جەمەكتىكتەردىن اتى قويۇلعان ساموور سورپوسۇ اچۇۇ تاماقتى انچا جاقتىرباعان قاردارلاردىن تابەتىن قانااتتاندىرۇۇدا.  مىندان سىرت چىيگە تىزىلگەن تاماقتار مەنەن ەت، قوزۇقارىن، ماش بىشتاق سىياقتۇۇ تاماقتاردى قوشۇپ جاسايتۇرعان قۇۇرما چىڭدۇنۇن داامدۇۇ تاماقتارىنىن ۅكۉلۉ ىرەتىندە قاردارلاردىن قىزۇۇ قابىل الۇۇسۇنا ەە بولدۇ.

   اش-تاماق ادامزات ئلىمىندە: تاماقتانۇۇ ادامداردىن كۉندۅلۉكتۉۉ اراكەتى قاتارىندا، جەتكىرۉۉ جانا ادامدار اراسىندا قارىم-قاتتوو قۇرۇۇ رولۇن اتقارات، ال ەمى بىرگە تاماقتانعاندا ادامدار «كۉڭۉلدۉۉ چوعۇلۇشۇپ»، ۅز ارا بايلانىش ورنوتۇۇسۇنا وڭۇت جانا چۅيرۅ جاراتىپ، ادامدار ۅز ارا ۇزۇن ۇباقىت بىرگە تاماقتانۇۇ بارىشىندا قالىپتاشات-، دەپ قارايت. ساموور سورپوسۇ قاراعانعا ەڭ جۅنۅكۅي بولعون تاماقتانىپ ۉزۉر الۇۇ ارعاسى بولعوندۇقتان، مىنداي تاماقتانۇۇ ارعاسى قاردالار تارابىنان كەڭىرى قابىل الىنۇۇسۇ تاڭعالىشتۇۇ ئش ەمەس.

بايلانىشتۇۇ ماقالا
ىرلار
سايتتىن باسما ۇقۇعۇ شئنجاڭ ەل رادىيو ئستانسىياسىنا تااندىق
بۇل سايتتان ۇرۇقساتسىز ماالىمات الۇۇعا بولبويت.